Houtman, D.

Beyond the domestication of nature? restructuring the relationship between nature and technology in car commercials (Article)

2012-02-01T00:00:00Z

It is often assessed that the construction of nature, technology and the relation between both is in the midst of a restructuring without specifying exactly what different articulations can be distinguished and how they differ from the modern notion of nature being separated from and domesticated by technology. Through an analysis of car commercials, this study develops a typology of constellations of nature and technology. Besides the well-known modern dichotomy of nature versus technology, with the latter being superior to the former, three types of articulations were found: technology as a flexible and superior technological mimicry of nature; technological mastery as harmful to nature; and nature and technology as two holistically connected realms. Implications for theories about the changing nature of nature and the restructuring of the relationship between nature and technology are discussed.

Alledaags postmodernisme. De gezagscrisis van de hedendaagse wetenschap (Miscellaneous)

2012-01-01T00:00:00Z

Inleiding 'Wetenschap is ook maar een mening', kopte NRC.Next op 14 September 2011 – een stelling die treffend samenvat hoe veel Nederlandse burgers tegenwoordig oordelen over wetenschappelijke kennis. Het typisch moderne onderscheid tussen objectieve kennis en morele waarden, feit en fictie, fantasie en werkelijkheid lijkt minder scherp dan voorheen en verschillende surveys laten daarbij zien dat het vertrouwen in wetenschap en technologie de afgelopen decennia daalt, met name in Westerse welvarende landen (bv. Inglehart, 1997). Ook in de Nederlandse politiek lijkt er, tenminste sinds Pim Fortuyn, een zekere onverschilligheid of minachting te bestaan tegenover wetenschappelijke kennis. Politieke ideeën hoefden volgens Fortuyn niet gebaseerd te zijn op de feiten – zij behoefden niet 'waar' of 'rationeel' te zijn, maar moesten vooral fungeren als een soort richtinggevende 'mythen' of 'utopieën' (Pels, 2003: 51-52). In handen van de PVV is Fortuyns fact-free politics inmiddels alleen maar verder uitgewerkt en geperfectioneerd. Zo stelt Wilders (2005: 106) dat '[w]e moeten durven dromen en aldus mogelijk maken wat in Den Haag onmogelijk wordt geacht.' Wetenschappelijke kennis en harde cijfers over bijvoorbeeld de effectiviteit van straffen, immigratie of criminaliteit in Nederland, spelen daarin steeds minder een leidende rol: feiten worden gerelativeerd, irrelevant geacht of simpelweg ondergeschikt gemaakt aan het politieke ideaal. In deze bijdrage plaatsen we de gezagscrisis van de hedendaagse wetenschap in cultuur en politiek in een breder, cultuursociologisch perspectief. Het startpunt van die analyse is het kennistheoretisch perspectief van de socioloog Max Weber op de complexe relatie tussen waarden en wetenschap – tussen Sollen (hoe men wil dat wereld is) en Sein (hoe de wereld feitelijk is). Bij het overbrengen van de boodschap dat de sociologie een echte wetenschap is, reduceren de meeste sociologische tekstboeken de ideeën van Weber over de verhouding tussen waarden en wetenschap tot een tandenloos monster. Daarmee wordt helaas onzichtbaar gemaakt dat Webers wetenschapsleer een veelbelovend vertrekpunt biedt voor de analyse van het hedendaagse wantrouwen ten aanzien van wetenschappelijke kennisclaims in cultuur en politiek.

Dromen over eeuwig leven. Vluchten voor de dood in een geseculariseerde samenleving (In Book)

2011-10-01T00:00:00Z

Inleiding. In de week na 30 oktober 2010, de dag waarop Harry Mulisch op 83-jarige leeftijd overleed, kolkten de thema’s dood en onsterfelijkheid door de Nederlandse media. Meestal was de toonzetting serieus, maar soms ook luchtiger, zoals toen Jeroen Brouwers over Mulisch’ adagium ‘Ik ben onsterfelijk tot het tegendeel bewezen is’ opmerkte dat ‘je (…) niet eleganter je middelvinger naar het universum (kunt) opsteken’. Soms was zij zelfs ronduit humoristisch, zoals in de grap volgens welke Mulisch, na door God zelf te zijn rondgeleid door de hemel, te kennen zou hebben gegeven ‘het boek toch beter te vinden’. Hoewel aandacht voor de thema’s van dood en onsterfelijkheid bij het overlijden van een van Nederlands grootste naoorlogse schrijvers natuurlijk op zichzelf niet opzienbarend is, illustreert zij hoezeer deze thema’s de ingrijpende processen van ontkerkelijking van de afgelopen halve eeuw hebben overleefd....

Resisting administrative tolerance in the Netherlands: A rightist backlash? (Article)

2011-07-01T00:00:00Z

Representatives of rightist-conservative political groups have denounced the Dutch policy of administrative tolerance ('gedoogbeleid') as a left-libertarian excess. On the basis of a representative survey among the Dutch population (N = 1,892), we demonstrate, however, that such resistance is not typically 'rightist' or 'conservative'. Even though conservatives are more likely to oppose administrative tolerance as a general policy type, this is merely because they associate it with the toleration of illegal activities by marginal individuals. Whereas they do oppose the latter more than political progressives do, the latter are, for their part, more critical than conservatives about the toleration of illegal activities by official agencies.

Tolerance in the postindustrial city: Assessing the ethnocentrism of less educated natives in 22 dutch cities (Article)

2011-05-04T00:00:00Z

This article studies whether and why less educated natives are less ethnocentric in postindustrial Dutch cities than in industrial ones, as suggested by several theories in urban studies. A multilevel analysis of survey data collected among the native working populations (source: Cultural Change in the Netherlands Surveys 2004 and 2006) of 22 Dutch metropolitan agglomerations (sources: Statistics Netherlands Statline and Atlas of Municipalities) confirms that those concerned are indeed less ethnocentric in the most postindustrial cities. This pattern proves not to stem from the better opportunities at the bottom end of the labor market in these cities, as the ethnic competition theory suggests, but from the more tolerant cultural climate in these cities, as emphasized by Richard Florida in his work on creative cities.

A cultural globalization of popular music? American, Dutch, French, and German popular music charts (1965 to 2006) (Article)

2011-05-01T00:00:00Z

In this article, the authors address the question of whether and how the appreciation of popular music consumers has globalized in the four decades since the mid-1960s. They use information from American, Dutch, French, and German popular music charts from 1965 through 2006. They find no corroboration for an overall trend toward an internationalization of hits. However, important shifts are noticeable underneath the surface. For the period up until 1989, the authors find increasing international diversity as well as increasing Americanization. From the 1990s onwards, they find a growing popularity of national music in all three European countries in the study.

Van God los: Post-Christelijk cultureel conflict in Nederland. (Article)

2010-11-01T00:00:00Z

Internationale waarnemers verbazen zich al tijden over het verhitte integratiedebat dat in Nederland woedt. Ze vragen zich af hoe zoiets mogelijk is in een land dat bekendstaat als baken van seculiere tolerantie. Dit roept de vraag op hoe etnische tolerantie en afwijzing van traditionele christelijke stellingnamen over morele vraagstukken zich tot elkaar verhouden. In dit artikel onderzoeken we daarom of en waarom het aanhangen van een post-Christelijke moraal voor sommigen leidt tot etnische intolerantie, terwijl het voor anderen samengaat met etnische tolerantie.

Tolerantie in de postindustriële stad (Article)

2010-11-01T00:00:00Z

In hedendaagse westerse samenlevingen kan intolerantie jegens etnische minderheden met name worden gevonden onder laagopgeleiden. Op basis van verschillende theorieën in de stadsstudies kan echter worden verondersteld dat zij in de meest postindustriële steden minder etnocentrisch zijn dan in de minst postindustriële steden. Dit artikel vergelijkt het etnocentrisme van laagopgeleide autochtonen woonachtig in de 22 Nederlandse grootstedelijke gebieden, en toont aan dat dit inderdaad het geval is. Vervolgens wordt onderzocht of dit kan worden verklaard door de grotere arbeidsmarktkansen aldaar of het tolerantere culturele klimaat.

'Some are more equal than others': Economic egalitarianism and welfare chauvinism in the Netherlands (Article)

2010-10-01T00:00:00Z

Various studies have demonstrated that while the lower educated support economic redistribution more than the higher educated do, they nonetheless dislike welfare support for immigrants more strongly. This paper aims to explain this remarkably particularistic application of the principle of economic egalitarianism ('welfare chauvinism') by testing three theories by means of survey data representative of the Dutch population (N = 1972). The first theory asserts that the low level of political competence of the lower educated is responsible, the second focuses on their weak economic position, and the third claims that their limited amount of cultural capital is decisive. Only the latter explanation is confirmed and implications for debates about ethnocentrism, deservingness and welfare state legitimacy, as well as the ideological profile of the lower-educated working class are discussed.

Authenticiteit (Article)

2010-09-01T00:00:00Z

Inleiding (tot themanummer) De roep om authenticiteit – om echtheid, puurheid, oorspronkelijkheid – is alom aanwezig in de westerse samenleving. Het grote draagvlak voor biologisch en ecologisch verantwoorde en daarmee natuurlijke voeding wijst daar op. Zo belooft een winkelketen als Marqt, net als vele andere bedrijven en producten, ‘Écht Eten’, ofwel ‘oorspronkelijke producten’ zonder ‘onnodige toevoegingen’. Maar ook de persoonlijke zoektocht naar een authentieke identiteit – het echt ‘jezelf zijn’, vooral ‘jezelf blijven’ of ‘jezelf worden’ met behulp van coaches, psycho-spirituele trainingen of zelfhulpboeken – is moeilijk te overschatten. Reality shows als Big Brother, De Gouden Kooi en talkshows als Oprah en Dr. Phil bestaan bij de gratie van authenticiteit: zij tonen de mensen graag en gretig ‘zoals zij werkelijk zijn’ en exploiteren emotionele uitbarstingen, persoonlijke openbaringen en getuigenissen (zie ook Egan en Papson 2005; Furedi 2004), terwijl ook politici steeds meer beoordeeld worden op persoonlijke authenticiteit in plaats van het politieke programma dat zij vertegenwoordigen (Houtman en Achterberg 2010; Van Zoonen 2005). Toeristen, consumenten, burgers – zij lijken meer dan ooit op zoek naar authenticiteit en echte, ongemedieerde ervaringen.

Yogho!Yogho!, bereid uit natuurlijke ingrediënten volgens eeuwenoude familietraditie? (Article)

2010-09-01T00:00:00Z

[Engelse samenvatting van Nederlandstalig artikel; summary in English of article in Dutch] An exploratory analysis of commercials and advertisements for foodstuffs and alcoholic beverages reveals an obsession with product authenticity in contemporary consumer culture. Rooted in the Romantic heritage and its upsurge in the countercultural 1960s, articulations of product authenticity serve to disconnect products from suspicions of rationalized mass production by emphasizing how ‘naturally pure’, ‘historically rooted’ and ‘geographically embedded’ they actually are. There are however also instances where these Romantic-nostalgic articulations of product authenticity are actively deconstructed and unmasked as consumer manipulation, sometimes even in one and the same commercial. By way of conclusion, we discuss the wider social and theoretical implications of Romantic-nostalgic longings for product authenticity and their deconstruction in contemporary consumer culture.

Populisme in de polder (In Book)

2010-09-01T00:00:00Z

Inleiding
Nederland heeft zich lang kunnen koesteren in de illusie dat hier te lande voor extreem-rechtse en rechts-populistische politieke partijen geen draagvlak bestond. In de jaren tachtig wisten de Centrum Democraten van Hans Janmaat weliswaar enige electorale steun te verwerven, maar nieuw rechts bleef in Nederland al met al toch een betrekkelijk onbeduidend randverschijnsel. Pas in het inmiddels historische verkiezingsjaar 2002 veranderde dit met de stormachtige opkomst van Pim Fortuyn, die bij de Rotterdamse gemeenteraadsverkiezingen in maart van dat jaar maar liefst 35 procent van de stemmen behaalde en bij de daaropvolgende Tweede Kamerverkiezingen in mei zeventien procent. Het daarop geformeerde kabinet Balkenende I leed spoedig schipbreuk, vooral door geruzie en gekonkel binnen de LPF, waarna haar 26 Kamerzetels bij de verkiezingen van 2006 verdampten en de partij in 2008 zelfs werd opgeheven.

Trajectories to the New Age. The Spiritual Turn of the First Generation of Dutch New Age Teachers (Article)

2010-09-01T00:00:00Z

Abstract
Most studies on New Age spirituality remain overly descriptive and lack solid, empirically grounded historical-sociological explanations for its increasing popularity since the counter culture of the 1960s and 1970s. In this article we therefore study the motivations of the ‘first generation’ spiritual seekers to turn to the New Age on the basis of 42 qualitative in-depth interviews with Dutch New Age teachers that grew up in the counter culture. The analysis demonstrates that they were motivated by discontents about Christian churches and modern work organizations, especially in the field of social care. Due to the countercultural emphasis on individual liberty, our respondents experienced both institutions as ‘meaningless’ and ‘alienating’ and felt attracted to the promises of humanistic self-spirituality and holism. In the conclusion we speculate on how and why the young, “second generation” New Agers turns to spirituality nowadays and in what ways their motivations differ from the first generation.
-----------------------------------------------------
Abstract in French
Le plupart des études sur la spiritualité Nouvel Âge reste trop descriptive et manque des solides explications historiques et sociologiques empiriquement fondées pour sa popularité croissante depuis la contre-culture des années 1960 et 1970. Dans cet article donc, nous étudions les motivations de la ‘première génération’ de chercheurs spirituels à se tourner vers le Nouvel Âge. Nous le faisons sur la base de 42 interviews qualitatifs approfondis avec des enseignants néerlandais nouvel âge, qui ont grandis dans la contre-culture et de nos jours s’occupent activement avec la propagation du discours de la spiritualité. L'analyse montre qu'ils ont été principalement motivée par le mécontentement à propos traditionnelles églises chrétiennes, d'une part et les organisations modernes du travail de l'autre. En raison de l'accent mis en général sur les valeurs de liberté individuelle, nos répondants ont vu les deux institutions comme ‘vides de sens’ et ‘aliénants’; ils de plus en plus sentiraient attirés par les promesses de l’ auto-spiritualité humaniste. Dans la conclusion nous spéculons sur comment et pourquoi la nouvelle, la ‘deuxième génération’ se tourne vers la spiritualité Nouvel Âge.

Unknowing but Supportive? Predispositions, knowledge, and support for hydrogen technology in the Netherlands (Article)

2010-06-01T00:00:00Z

In most papers concerning the public evaluation of hydrogen technology it is found that the general public is generally supportive of hydrogen technology and the knowledge about hydrogen is fairly low. In this paper we hypothesize that several cultural predispositions such as environmental concern and trust in technology play a key mediating role in the degree to which knowledge can be translated into hydrogen acceptance. Using representative data for the Dutch population gathered in 2008, it is studied whether the relationship between support for hydrogen technology and knowledge about it is not equally strong for every social category in Dutch society. It shows that, pending on particular cultural predispositions, there is no clear-cut relationship at all. For some e based on their cultural predispositions already inclined to support hydrogen technology e there is a very strong relationship, for others e those inclined not to give support to hydrogen technology e there is only a very weak or even no relationship between knowledge and hydrogen support. At the end of the paper the theoretical and public relevance of these findings are discussed.

‘Sommigen zijn gelijker dan anderen’: Economisch egalitarisme en verzorgingsstaatschauvinisme in Nederland. (Article)

2010-06-01T00:00:00Z

Laagopgeleiden zijn meer dan hoogopgeleiden geneigd om voorkeur voor economische herverdeling gepaard te laten gaan met afkeer van sociale voorzieningen ten bate van etnische minderheden. Waarom zijn zij van mening dat sommigen gelijker zijn dan anderen? In dit artikel wordt onderzocht of hun opmerkelijke combinatie van economisch egalitarisme en ‘verzorgingsstaatschauvinisme’ voortkomt uit gebrekkige politieke competentie, hun zwakke economische positie of hun geringe cultureel kapitaal en de culturele onzekerheid die daarmee gepaard gaat.

Refraining from Legal Action against Rule Violations as Heritage of the Denounced Sixties? (Miscellaneous)

2010-05-27T00:00:00Z

Abstract In the public debate in the Netherlands the left-libertarian cultural revolution is increasingly denounced as the cradle of ‘gedogen’, i.e., refraining from legal action against rule violations, especially with respect to soft drugs. This assumes that primarily conservatives and constituencies of right-wing parties oppose the toleration of illegal activities. On the basis of a representative survey among the Dutch population (N=1.892) we have established that this assumption is untenable. Even though constituencies of right-wing political parties and conservatives are most likely to oppose toleration of rule violations in general, this does not imply that they also oppose most fiercely the toleration of specific rule violations. They do oppose rule violations by marginal individuals most often – i.e., unemployed workers defying their obligation to apply for a job and aliens remaining illegally in the Netherlands –, but they oppose the toleration of rule violations by official agencies least often – i.e., the toleration of noise pollution by airport Schiphol and the eavesdropping of police suspects without the formal approval of the examining judge. Hence, the connection between the Dutch ‘gedoog’ policy and the tolerant culture of the Sixties is wrong; there is no such thing as a general disapproval of tolerating refraining from legal action.

'Some are More Equal than Others.' Economic Egalitarianism and Welfare Chauvinism in the Netherlands (Article)

2010-01-01T00:00:00Z

Various studies have demonstrated that while the lower educated support economic redistribution more than the higher educated do, they nonetheless dislike welfare support for immigrants more strongly. This paper aims to explain this remarkably particularistic application of the principle of economic egalitarianism (‘welfare chauvinism’) by testing three theories by means of survey data representative for the Dutch population (N = 1,972). The first theory asserts that the low level of political competence of the lower educated is responsible, the second focuses on their weak economic position, and the third claims that their limited amount of cultural capital is decisive. Only the latter explanation is confirmed and implications for debates about ethnocentrism, deservingness and welfare state legitimacy, as well as the ideological profile of the lower-educated working class are discussed.

A Cultural Globalization of Popular Music? American, Dutch, French, and German Popular Music Charts (1965-2005) (Article)

2010-01-01T00:00:00Z

Two lefts and two rights. Class voting and cultural voting in the netherlands, 2002 (Article)

2010-01-01T00:00:00Z

Christian Religion in the West: Privatization or Public Revitalization? (Article)

2010-01-01T00:00:00Z

1. Introduction “After nearly three centuries of utterly failed prophesies and misrepresentations of both present and past, it seems time to carry the secularization doctrine to the graveyard of failed theories, and there to whisper ‘requiescat in pace’” (Stark 1999: 269). Stark’s words, published just before the turn of the century, may count on much approval among sociologists of religion today. Secularization theory has been discredited because of its inability to account for religious change in the modern world (e.g., Berger, 1999; Heelas and Woodhead, 2005; Houtman and Mascini, 2002) and because of its sheer broadness and lack of specificity, as emphasized by Hadden (1987: 587), for instance, when he noted that it is a “hotchpotch of loosely employed ideas rather than a systematic theory”. Secularization theory’s two principal subtheses, the ‘decline-of-religion thesis’ and the ‘privatization thesis’ (Casanova, 1994), have both become increasingly contested and recent research even suggests that these two aspects of secularization may develop in a remarkably uneven way. That idea is put forward by Achterberg et al. (2009), who point out that the decline of Christian religion in the West spawns its public revitalization rather than its further privatization. This paper elaborates on this by assessing the empirical merits of two objections that suggest that these recent findings may after all not contradict the established notion that religious decline and religious privatization occur in tandem.

Verzet tegen gedoogbeleid: Iets typisch rechts? (Article)

2010-01-01T00:00:00Z

Abstract Resistance to the Toleration of Illegal Activities: Something Typically Rightist? This article demonstrates on the basis of a representative survey among the Dutch population (N=1,892) that it is not necessarily politically ‘rightist’ or ‘conservative’ to resist the toleration of illegal activities (‘gedoogbeleid’). Even though, generally speaking, political conservatives are most likely to be critical, this is merely because they unconsciously associate the latter with practices of tolerating illegal activities by marginal individuals. Whereas conservatives hence oppose the latter more than political progressives do, the latter for their part are more critical than conservatives about tolerating illegal activities by official agencies. These findings illustrate that gedoogbeleid does not have a universal legitimacy in the eyes of the public, but that its legitimacy is determined case by case by the concrete aims and targets addressed by this policy instrument.

Ideologically illogical? Why do the lower-educated dutch display so little value coherence? (Article)

2009-07-31T00:00:00Z

In studies of mass ideology, it is often found that political values are ordered two-dimensionally among the public at large. In a first economic dimension, equality is contested; in a second cultural one, individual freedom is contested. While this general rule of two-dimensionality applies to the public at large, there are large differences between educational categories. While two-dimensionality is found for the lower educated, the higher educated order their values along a single dimension and hence show more value coherence. Using a recent Dutch national survey, we show that these differences between the higher and the lower educated cannot be explained by differences in political competence. Instead, a combination of cultural and economic insecurity is responsible for the lower levels of value coherence among the lower educated.

‘De Haagse kaasstolp’ en ‘de mensen in de samenleving’ (Research Paper)

2009-05-18T00:00:00Z

De ‘kloof tussen burger en politiek’ verandert steeds meer in een eufemisme voor een hartgrondige afkeer van, en zelfs regelrechte haat tegen, politieke en bureaucratische elites. De politieke articulatie van deze onvrede vindt met name plaats door populistische nieuw-rechtse partijen en bewegingen als Verdonks TON en Wilders’ PVV. Ook vertegenwoordigers van andere politieke partijen nemen echter steeds nadrukkelijker afstand van het politieke bestel en van de rol van de op het Haagse Binnenhof georiënteerde beroepspoliticus, daarmee onderstrepend hoezeer zij ‘gewoon’ zijn en ‘zichzelf’ zijn. Het vertrouwde politiek-ideologische ‘driestromenland’ is de afgelopen jaren kortom steeds meer in de schaduw komen te staan van een politiek ‘tweeklovenland’. Ontevreden burgers gooien met modder naar overheid, politiek en bureaucratie en van de weeromstuit haasten ook politici zich om afstand te nemen van ‘de Haagse kaasstolp’ en zich aan de zijde van ‘de mensen in de samenleving’ te scharen: de ‘kloof tussen burgers en politiek’ voedt een nieuwe ‘kloof tussen politici en politiek’.

Christian religiosity and new age spirituality: A cross-cultural comparison (Article)

2009-03-20T00:00:00Z

De onttovering van de wereld. Over religie, wetenschap en postmoderne cultuur (Research Paper)

2009-01-01T00:00:00Z

De hedendaagse cultuur, zo kunnen wij vaststellen, heeft veel van zijn vroegere metafysische fundamenten verloren. De opkomst van een postmoderne cultuur vanaf de jaren zestig bevestigt, meer dan al het andere, de juistheid van Webers analyse van de onttovering van de wereld als een geleidelijke erosie van ooit nog stevig metafysisch verankerde betekenissen. Velen hebben vandaag de dag niet langer het gevoel dat zij nog in ‘natuurlijke’ of ‘solide gefundeerde’ sociale werelden leven, maar veeleer in hardnekkig voortwoekerende simulaties die de ‘echte’ en ‘authentieke’ werkelijkheid aan het zicht onttrekken (Baudrillard, 1993[1976]): een wereld waarin ‘diepte’ heeft plaatsgemaakt voor ‘oppervlakte’ (Jameson, 1991), waarin het gezag van de wetenschap om de waarheid te verkondigen verregaand is aangetast (Bauman, 1987; Rorty, 1979), en waarin de christelijke kerken veel van hun vroegere geloofwaardigheid zijn verloren (Brown, 2001; Houtman en Mascini, 2002; Norris en Inglehart, 2004). In deze verregaand onttoverde wereld is het verlangen naar ‘echtheid’ en ‘authenticiteit’ van de weeromstuit navenant toegenomen. Hierdoor is de menselijke binnenwereld van persoonlijke ervaringen, emoties en intuïties steeds belangrijker geworden en zijn ‘zichzelf zijn’ en ‘afstand nemen van formele rollen’ steeds meer maatgevende sociale normen geworden. Tegenwoordig worden ‘authentieke’ mensen als ‘leuke’, ‘interessante’ of ‘inspirerende’ mensen beschouwd, terwijl omgekeerd ‘bureaucratische papierschuivers’ en ‘vergadertijgers’, net als machtigen die met graagte hun macht etaleren en zich verheven voelen boven gewone stervelingen, in het gunstigste geval ‘saai’, ‘slaapverwekkend’ of ‘stomvervelend’ worden gevonden en in het ongunstigste geval gewoon als ‘slechte mensen’ worden beschouwd. Juist omdat trouw zijn aan zichzelf en voorzichtig omgaan met de emoties van anderen dwingende sociale normen zijn geworden, die velen met graagte aan anderen opleggen, kan op grond van de verregaande emotionalisering van de samenleving niet worden besloten dat de sociale controle inmiddels wel zo’n beetje is verdwenen (Furedi, 2003). De hedendaagse fascinatie met het persoonlijke gevoels- en ervaringsleven blijft dan ook niet beperkt tot het privé-domein en de intieme omgang met vrienden en geliefden. Ook het publieke domein, van religie tot gezondheidszorg en van politiek tot economie, is door de opkomst van de emotiecultuur diepgaand veranderd. Therapeuten, psychiaters en personal coaches verdienen dik belegde boterhammen in de welzijnsindustrie (Furedi, 2003); van managers en politici wordt, meer dan al het andere, verwacht dat zij werknemers en kiezers een goed gevoel kunnen bezorgen en hen weten te inspireren, enthousiasmeren en motiveren (Houtman, 2008; Van Zoonen, 2005); en waar bedrijven hun geld ooit verdienden met handel in goederen en diensten, zijn tegenwoordig vooral de met deze laatste verbonden dromen en ‘ervaringen’ maatgevend geworden (Pine en Gilmore, 1999). De onttovering van de wereld heeft een postmoderne ‘ervarings-’ of ‘emotiecultuur’ in het leven geroepen.

Arbeiders en schoolmeesters: een huwelijk in crisis (Research Paper)

2009-01-01T00:00:00Z

Peilingen van Maurice de Hond per eind maart 2009 maakten duidelijk dat de PvdA, sinds 2006 met 33 zetels vertegenwoordigd in de Tweede Kamer, daarvan niet minder dan een derde deel zou moeten inleveren bij nieuwe verkiezingen. De grootste stijger zou Geert Wilders’ PVV worden, met een royale verdrievoudiging van haar huidige negen zetels tot meer dan dertig.1 Vaststaat dat de electorale verhoudingen in Nederland sinds de stormachtige opkomst van Pim Fortuyns LPF in 2002 ingrijpend zijn gewijzigd. De vraag is niet alleen hoe dit valt te verklaren, maar ook voor welke problemen dit een sociaal-democratische partij als de PvdA precies stelt. In wat volgt, beantwoorden wij deze twee vragen op basis van door ons in de afgelopen jaren verricht politieksociologisch onderzoek.

Dialectiek van secularisering: Hoe de afname van christelijke religiositeit samengaat met een sterkere nadruk op haar publieke belang in achttien westerse landen (Article)

2009-01-01T00:00:00Z

In dit artikel wordt onderzocht of twee centrale aspecten van secularisering hand in hand gaan: een afname van het aantal christenen en een toenemende privatisering van het christelijk geloof. Via een analyse van gegevens over achttien westerse landen en voor Nederland over de periode van 1970 tot 1996 laat dit artikel zien dat afnemende christelijke kerkelijkheid opmerkelijk genoeg niet gepaard gaat met een afnemende publieke relevantie van het christelijk geloof. In plaats daarvan zien de auteurs een dialectische relatie tussen beide dimensies.

RAMP findings and making sense of the 'God within each person, rather than out there' (Article)

2009-01-01T00:00:00Z

This research note provides selected 'belief' data from the RAMP (Religious and Moral Pluralism) survey - data of an apparently arresting nature. The present discussion is primarily directed at offering several hypotheses to do with interpretations and explanations of the data. The overarching aim is to contribute to a research agenda which is of considerable significance for the sociological study of spirituality and religion, with profound implications for policy makers.

'Stormfront Is Like a Second Home to Me': On Virtual Community Formation by Right-Wing Extremists' (Article)

2008-12-01T00:00:00Z

ABSTRACT Although the subject of extreme right virtual community formation is often discussed, an online ‘sense of community’ among right-wing extremists has not been systematically analysed. It is argued that to study this phenomenon and to understand its backgrounds and function, the offline and online experiences and actions of those involved need to be taken into account. For this purpose, qualitative data has been collected on the web forum ‘Stormfront’, supplemented by extensive online interviews with eleven of its members. It is demonstrated that those experiencing stigmatisation in offline social life regard the forum as a virtual community that functions as an online refuge, whereas those who – due to special circumstances – do not experience offline stigmatisation do not display an online sense of community. It is concluded that offline stigmatisation underlies virtual community formation by Dutch right-wing extremists. Because this mechanism may have broader significance, additional hypotheses for future research are formulated.

The rise of the penal state: Neo-liberalization or new political culture? (Article)

2008-11-01T00:00:00Z

Imprisonment rates are presumed to have risen in the West, and it is argued by certain social scientists that this can be explained by a comprehensive process of economic neo-liberalization. In this paper, we develop an alternative explanation, focusing on the rise of a 'new political culture'. Longitudinal cross-national analyses are performed to test the tenability of these theories. First, it is demonstrated that some countries have been witnessing a trend of penalization, but that there is no overall trend. Second, economic explanations for variations in imprisonment rates prove to be untenable. Third, it is shown that a new-rightist demand for social order, which is not found to be inspired by economic neo-liberalization, provides a better explanation. This leads to the conclusion that high incarceration rates can be understood as being part of a right-authoritarian politico-cultural complex.

Op jacht naar de echte werkelijkheid: Dromen over authenticiteit in een wereld zonder fundamenten (Inaugural Lecture)

2008-06-13T00:00:00Z

Class is not dead. It has been buried alive (Research Paper)

2008-04-17T00:00:00Z

By means of a re-analysis of the most relevant data source (Nieuwbeerta & Ganzeboom 1996), this paper criticizes the newly grown consensus in political sociology that class voting has declined since World War II. An increase of crosscutting cultural voting, rooted in educational differences, rather than a decline of class voting proves responsible for the decline of the traditional class-party alignments. Moreover, income differences have not become less, but more consequential for voting behavior during this period. It is concluded that the new consensus has been built on quicksand. Class is not dead – it has been buried alive under the increasing weight of cultural voting, systematically misinterpreted as a decline of class voting, due to the widespread application of the Alford index.

Resurrecting Class (Miscellaneous)

2008-04-17T00:00:00Z

By means of a re-analysis of the most relevant data source - the international social mobility and politics file - this paper criticizes the newly grown consensus in political sociology that class voting has declined since World War II. An increase of crosscutting cultural voting, rooted in educational differences, rather than a decline of class voting proves responsible for the decline of the traditional class-party alignments. Moreover, income differences have not become less, but more consequential for voting behavior during this period. It is concluded that the new consensus has been built on quicksand. Class is not dead – it has been buried alive under the increasing weight of cultural voting, systematically misinterpreted as a decline of class voting, due to the widespread application of the Alford index.

Class Is Not Dead! It Has Been Buried Alive (Article)

2008-04-17T00:00:00Z

By means of a reanalysis of the most relevant data source—the International Social Mobility and Politics File—this article criticizes the newly grown consensus in political sociology that class voting has declined since World War II. An increase in crosscutting cultural voting, rooted in educational differences rather than a decline in class voting, proves responsible for the decline of traditional class-party alignments. Moreover, income differences have not become less but more consequential for voting behavior during this period. It is concluded that the new consensus has been built on quicksand. Class is not dead—it has been buried alive under the increasing weight of cultural voting, systematically misinterpreted as a decline in class voting because of the widespread application of the so-called Alford index.

God in Nederland 1996-2006 (Research Paper)

2008-01-01T00:00:00Z

A reading of God in Nederland 1996-2006 informs a critique of some intellectual routines in sociology of religion. On the positive side, the book goes beyond a simplistic one-dimensional conception of "secularization" as declining Christian affiliations by adding analyses of post-Christian spirituality and Christian religion's social and public significance. The latter is however reduced to the mere study of attitudes, thus neglecting real-life practices that may change in different directions. (Longitudinal) survey data moreover have inherent shortcomings that seem insufficiently acknowledged. Rather than addressing theoretically vital social and public significance of post-Christian spirituality, the authors stick to reproducing conventional (yet flawed and sociologically naive) claims about contemporary spirituality as privatized, fragmented, and individualized. It is finally pointed out that with the steady decline of Christian religiosity it becomes increasingly important to study worldviews of non-Christians and perhaps even wrap up sociology of religion in less narrowly defined sociology of culture.

The Rise of the Penal State: Neo-Liberalisation or New Political Culture? (Article)

2008-01-01T00:00:00Z

Imprisonment rates are presumed to have risen in the west, and it is argued by certain social scientists that this can be explained by a comprehensive process of economic neoliberalisation. In this paper, we develop an alternative explanation, focussing on the rise of a ‘new political culture’. Longitudinal cross-national analyses are performed to test the tenability of these theories. First, it is demonstrated that some countries have been witnessing a trend of penalisation, but that there is no overall trend. Second, economic explanations for variations in imprisonment rates prove to be untenable. Third, it is shown that a new-rightist demand for social order, which is not found to be inspired by economic neo-liberalisation, provides a better explanation. This leads to the conclusion that high incarceration rates can be understood as being part of a right-authoritarian politico-cultural complex.

De opkomst van de strafstaat: Neo-liberalisering of een nieuwe politieke cultuur? (Article)

2008-01-01T00:00:00Z

Dat in westerse landen steeds meer mensen in de gevangenis lijken te zitten is volgens een invloedrijke theorie het gevolg van economische neo-liberalisering. In dit artikel formuleren we een alternatieve verklaring gebaseerd op de opkomst van een nieuwe politieke cultuur. Na een analyse van de vermeende groei van gevangenispopulaties toetsen we de houdbaarheid van beide theorieën.

'Stormfront Is Like a Second Home to Me': On Virtual Community Formation by Right-Wing Extremists' (Article)

2008-01-01T00:00:00Z

The Spiritual Turn and the Decline of Tradition: The Spread of Post-Christian Spirituality in 14 Western Countries, 1981–2000 (Article)

2007-09-01T00:00:00Z

This article uses data from the World Values Survey to study the spread of post-Christian spirituality ("New Age") in 14 Western countries (1981-2000, N = 61,352). It demonstrates that this type of spirituality, characterized by a sacralization of the self, has become more widespread during the period 1981-2000 in most of these countries. It has advanced farthest in France, Great Britain, the Netherlands, and Sweden. This spiritual turn proves a byproduct of the decline of traditional moral values and hence driven by cohort replacement. Spirituality's popularity among the well educated also emerges from the latter's low levels of traditionalism. These findings confirm the theory of detraditionalization, according to which a weakening of the grip of tradition on individual selves stimulates a spiritual turn to the deeper layers of the self.

Gedoogbeleid als erfenis van de verfoeide jaren zestig? (Research Paper)

2007-01-01T00:00:00Z

De roep om versterking van de sociale orde is in de afgelopen jaren in Nederland steeds hoger op de maatschappelijke en politieke agenda komen te staan. Tegelijkertijd wordt de links-libertaire culturele revolutie van de jaren zestig steeds vaker gepathologiseerd als de bakermat van te ver doorgeschoten gedoogbeleid, vooral in de sfeer van soft drugs en coffeeshops. Dit suggereert dat het vooral de mensen met een rechtse politieke partijvoorkeur en conservatieven zijn die afkeer hebben van gedogen. Met behulp van een representatieve survey onder de Nederlandse bevolking (N=1.892) hebben wij laten zien dat deze veronderstelling niet houdbaar is. Mensen met een rechtse politieke stemvoorkeur en conservatieven hebben weliswaar de grootste afkeer van gedogen in het algemeen, maar dit betekent allerminst dat zij ook ten aanzien van concrete regelovertredingen de felste tegenstanders van gedogen zijn. ‘Rechtsen’ en gezagsgetrouwen moeten weinig hebben van het gedogen van wetsovertredingen door individuele burgers – werkloze vijfenvijftig-plussers die hun sollicitatieplicht niet nakomen en vreemdelingen die illegaal in Nederland verblijven –, terwijl ‘linksen’ en cultureel progressieven vooral moeite hebben met het gedogen van regelovertredingen door officiële instanties – het gedogen van geluidsoverlast door Schiphol en het afluisteren van verdachte personen door de politie zonder dat de rechter-commissaris daarvoor toestemming heeft gegeven. Dit betekent dat de verbinding tussen het Nederlandse gedoogbeleid en de permissieve cultuur van de jaren zestig niet juist is; er bestaat niet zoiets als een universele afkeer van gedogen.

Religion Beyond God (Research Paper)

2007-01-01T00:00:00Z

The ambition of the present paper is to theorise processes of re-enchantment in the modern western world by drawing on Max Weber’s and Emile Durkheim’s classical sociological insights on modernity, meaning and religion. Our aim in doing so is not only to demonstrate how much the latter have to offer to such an analysis, but especially to argue for the need of a rejuvenation of sociology of religion by shrugging off its traditional Christian bias and going beyond its narrow focus on secularisation and religious decline.

Toevluchtsoord voor een bedreigde soort : over virtuele gemeenschapsvorming door rechts-extremisten (Research Paper)

2006-10-31T00:00:00Z

Stormfront, het grootste rechts-extremistische internetforum in het Nederlandse taalgebied, fungeert als een virtueel toevluchtsoord. Gedeelde ervaringen van sociale uitsluiting door een samenleving waarin individuele vrijheid en tolerantie hoog in het vaandel staan, vormen volgens Willem de Koster en Dick Houtman de drijvende kracht achter rechts-extremistische virtuele gemeenschapsvorming op Stormfront. Drawing on data collected on the web forum of the Dutch branch of 'Stormfront White Nationalist Community', supplemented by extensive online interviews with eleven of its participants, this paper studies extreme-right virtual community formation. It is demonstrated that shared experiences of social exclusion and stigmatisation in offline social life engender a longing for a virtual haven in which one can freely and anonymously express one's political ideas, 'be oneself', and enjoy the company and support of like-minded spirits. This reveals the social significance of late modernity's emphasis on individual liberty and tolerance. The latter does not simply mean that social behaviour has become less subject to moral regulation, but rather that this type of individualism has become a coercive regime itself, generating its own social exclusion, just like any other discourse does.

Beyond the spiritual supermarket : the social and public significance of New Age spirituality (Article)

2006-05-01T00:00:00Z

ABSTRACT This article argues that New Age spirituality is substantially less unambiguously individualistic and more socially and publicly significant than today’s sociological consensus acknowledges. Firstly, an uncontested doctrine of self-spirituality, characterised by sacralisation of the self and demonisation of social institutions, provides the spiritual milieu with ideological coherence and paradoxically accounts for its overwhelming diversity. Secondly, participants undergo a process of socialisation, gradually adopting this doctrine of self-spirituality and eventually reinforcing it by means of standardised legitimations. Thirdly, spirituality has entered the public sphere of work, aiming at a reduction of employees’ alienation to increase both their happiness and organisational effectiveness. A radical ‘sociologisation’ of New Age research is called for to document how the doctrinal ideal of self-spirituality is socially constructed, transmitted, and reinforced and critically to deconstruct rather than reproduce sociologically naive New Age rhetoric about the primacy of personal authenticity.

Rehabilitation and repression (Article)

2006-04-01T00:00:00Z

For over a century, scholars and practitioners have assumed rehabilitation stands as the progressive opposite of repression. Elaborating on previous warnings and anomalous findings, a representative survey of the Dutch population (N = 1,892) points out that this received view is flawed. When measured separately, no significant correlation exists between support for rehabilitation and support for repression, rehabilitation is equally popular among the constituencies of conservative and progressive political parties, and no negative relationship exists between rehabilitation and authoritarianism. Decriminalization rather than rehabilitation proves to constitute the progressive converse of repression. By way of conclusion, we discuss the remarkable persistence of the received view reassessed in this paper, even in the face of convincing earlier contradictory evidence.

The spiritual revolution and the New Age gender puzzle: the sacralisation of the self in Late Modernity (1980-2000) (In Book)

2006-03-10T00:00:00Z

A first aim of the present chapter is to provide evidence for the spread of spirituality during the last few decades by studying spiritual beliefs and self-designations among the general populations of Western countries. This chapter’s more important second aim is to refine Houtman and Mascini’s (2002) theory that the spread of spirituality is caused by a process of detraditionalisation. This refinement is called for, because in its original form it cannot explain the high levels of affinity with spirituality among women (although it does a good job in explaining those among the younger age cohorts and the well educated). With men and women being identical when it comes to levels of post-traditionalism, the question why women nevertheless display more affinity with spirituality than men remains ‘an intriguing and theoretically important puzzle to be solved’ (Houtman and Mascini, 2002: 468). Solving this ‘gender puzzle’ (Heelas et al., 2004) requires gendering the theory of detraditionalisation (see also Woodhead 2005, forthcoming 2006). The second aim of the present chapter, in short, is to develop and test a gendered version of the theory of detraditionalisation.

Does public support for rehabilitation really mirror that for repression?: cracking a deep-rooted criminological myth (Article)

2006-01-11T00:00:00Z

For over a century scholars and practitioners have conceived of rehabilitation as the progressive mirror image of repression. Elaborating on previous warnings and anomalous findings, a representative survey of the Dutch population (N=1,892) points out that this received view is flawed. When measured separately, no significant correlation exists between support for rehabilitation and support for repression, rehabilitation is equally popular among the constituencies of conservative and progressive political parties, and no negative relationship exists between rehabilitation and authoritarianism. Abolition rather than rehabilitation proves to constitute the progressive opposite of repression. By way of conclusion, we discuss the remarkable persistence of the myth cracked in this paper, even in the face of convincing earlier contradictory evidence.

Beyond the spiritual supermarket : the social and public significance of New Age spirituality (Article)

2006-01-06T00:00:00Z

A previous version of this paper has been presented by the first author at the 28th ISSR/SISR Conference Challenging Boundaries: Religion and Society, Zagreb, July 18-22, 2005.

Toevluchtsoord voor een bedreigde soort. Over virtuele gemeenschapsvorming door rechts-extremisten (Article)

2006-01-01T00:00:00Z

Klasse is niet dood - Zij is levend begraven. Klassengebonden stemgedrag en cultureel stemgedrag in westerse samenlevingen (1956-1990) (Research Paper)

2006-01-01T00:00:00Z

By means of a re-analysis of the most relevant data source – the International Social Mobility and Politics File – this paper criticizes the newly grown consensus in political sociology that class voting has declined since World War II. An increase in crosscutting cultural voting, rooted in educational differences, rather than a decline in class voting proves responsible for the decline of the traditional class-party alignments. Moreover, ncome differences have not become less, but more consequential for voting behavior during this period. It is concluded that the new consensus has been built on quicksand. Class is not dead – it has been buried alive under the increasing weight of cultural voting, systematically misinterpreted as a decline in class voting, due to the widespread application of the so-called Alford index.

Onderscheiden of niet onderscheiden? De Koster en Van der Waal over moreel conservatisme en autoritarisme (Research Paper)

2006-01-01T00:00:00Z

In hun recente artikel ‘Moreel conservatisme en autoritarisme theoretisch en methodisch ontward’ in Mens en Maatschappij bepleiten De Koster en Van der Waal (2006) een onderscheid tussen moreel conservatisme en autoritarisme, twee culturele waardeoriëntaties die wij (net als andere door hen aangehaalde onderzoekers) de afgelopen jaren in ons onderzoek hebben samengevoegd. Zij tonen overtuigend aan dat beide waardeoriëntaties niet identiek zijn, maar wij zien niet in waarom dat per se zou betekenen ze van elkaar gescheiden moeten worden – zeker niet in het door ons verrichte onderzoek. Wij verbazen ons er ook over dat De Koster en Van der Waal de wat ons betreft belangrijkste uit hun theorie af te leiden hypothese niet toetsen.

Soul-Searching in Cyberspace: Christianity and New Age on the internet (Research Paper)

2006-01-01T00:00:00Z

In the last few decades the Internet has developed into an indispensable medium in the daily lives of most western people. Not surprisingly, also religious and spiritual groups use the Internet intensively to proclaim their beliefs and to get in contact with fellow believers. Yet, from the viewpoint of classical sociology, this is a very remarkable observation. According to secularisation theory, after all, the technological and religious realms are fundamentally incompatible, as the modernization and rationalization of western society will eventually lead to a ‘disenchantment of the western world’ (Max Weber). This means that as people increasingly come to rely on science and technology, religion will be marginalised and may even disappear. Despite the ongoing scientific and technological developments, however, religious and especially ‘spiritual’, esoteric beliefs are booming nowadays. The recently started Ph.D. research project of this article’s first author aims at scrutinising issues concerning spirituality, traditional religion and the Internet. Its central hypothesis will be set out in this article, focusing on the differences between Christianity and New Age spirituality in relation to cyberspace.

Hoe komt het dat Nederlanders verschillend denken over de oorzaken en oplossingen van misdaad? (Article)

2005-01-01T00:00:00Z

Inleiding Om een begrijpelijke reden hebben verschillende mensen zich gestoord aan de vraag waarin zwakzinnigen worden gelijkgesteld met misdadigers en a-sociale lieden. Zij vonden het aanmerkelijk problematischer om zwakzinnigen uit de samenleving te verwijderen om problemen op te lossen dan om dat te doen met beide andere categorieën, aangezien zwakzinnigen niet zelf verantwoordelijk zijn voor de eventuele problemen die ze veroorzaken. Toch was er een goede reden om deze vraag op te nemen in de vragenlijst. Ze maakt namelijk samen met zes andere vragen deel uit van een meetinstrument voor gezagsgetrouwheid dat al sinds de Tweede Wereldoorlog in vele onderzoeken wordt gebruikt. Opnemen van dit meetinstrument vergemakkelijkte het om de uitkomsten van deze enquête te vergelijken met andere onderzoeken, en dat was uitdrukkelijk de bedoeling van dit onderzoek.

‘Reality Sucks’: On Alienation and Cybergnosis (Miscellaneous)

2004-12-01T00:00:00Z

Class, Culture, and Politics: Cultural Capital and Its Political Implications (Research Paper)

2004-10-26T00:00:00Z

Paper prepared for the workshop Collapsing Cultural Canons: Elite Culture, Popular Culture, and Politics in Late Modernity Ecole des Hautes Etudes en Sciences Sociales, Marseille, France, October 28-29, 2004

The Politics of the Omnivores: Elite Culture, Popular Culture, and Libertarianism (Research Paper)

2004-10-26T00:00:00Z

De Sociologische Gids, 1958-1962 : Impressies van een hedendaagse socioloog (Miscellaneous)

2004-09-06T00:00:00Z

Op de ruïnes van de traditie; Individualisering, culturele verandering en de toekomst van sociologie (Research Paper)

2004-06-24T00:00:00Z

Paper gepresenteerd tijdens de door de KNAW op 19 april 2004 georganiseerde conferentie De toekomst van de sociologie. Tevens te verschijnen in een naar aanleiding van deze conferentie te verschijnen bundel.

Posttraditional identities between essentialism and relativism. About identity policy, new social movements and the spectre of postmodernism [Posttraditionele identiteiten tussen essentialisme en relativisme: Over identiteitspolitiek, nieuwe sociale bewegingen en het spook van het postmodernisme] (Article)

2004-01-01T00:00:00Z

Both new social movements and postmodernism are historically rooted in the alienated counterculture of the sixties. Especially in the United States they have since become interconnected in the cultural studies (Afro-American Studies, Gender Studies, Gay and Lesbian Studies,...), where posttraditional identity construction and postmodern knowledge production have become inseparably intertwined. Still the relationship between new social movements and postmodernism is not free of tension neither of contradiction. Eventually the essentialist idea of posttraditional identities being 'real' thus not 'artificial' or 'constructed' - unlike their traditional pendants - is incompatible with postmodern relativism. Such a postmodern deconstruction of posttraditional identities especially seems to take place where such identities become more widely accepted in society at large, while starting to be experienced as oppressive by some of those concerned.

Het spook van de rechtse arbeidersklasse : Een culturele verklaring voor 'tegennatuurlijk' stemgedrag (Article)

2003-06-27T00:00:00Z

The traditional class approach to politics maintains that the working class 'naturally' votes for left-wing parties because those represent their economic interests. This traditional working class voting pattern has however become less typical, giving rise to today's 'Death of Class Debate' in political sociology. Against this background, we study why so many people, working and middle class alike, today vote for parties that do not represent their 'real class interests'. Critically elaborating on Lipset's work on working-class authoritarianism and Inglehart's on post -materialism, we first confirm that 'natural' voting perfectly complies with the logic of class analysis. 'Unnatural' voting, however, is not driven by economic voting motivations and class, but by cultural voting motivations and cultural capital. Right wing working class voting is thus caused by its cultural conservatism that stems from its limited cultural capital. Voting for the two small leftist parties in Dutch politics underscores the significance of this cultural explanation: those with limited cultural capital and culturally conservative values vote for the Socialist Party ('old left') rather than the Greens ('new left'). The spectre of the rightist working class that haunts today's political sociology can thus be dispelled by breaking the traditional monopoly of the one-sided class approach and give a complementary cultural approach its proper place in the explanation of voting.

Cultuur telt: sociologische opstellen voor Leo d'Anjou (Book)

2003-01-01T00:00:00Z

Omstreden instituties: Instellingen in een geindividualiseerde samenleving (Article)

2003-01-01T00:00:00Z

Although today's western societies are commonly characterized as highly individualized, two institutional consequences have hardly been addressed yet. They are therefor the focus of this issue of the Sociologisch Gids. First, it is studied how political parties and churches, two former 'peak institutions' that almost by themselves used to control an entire life domain, adjust to the newly emerged circumstances. Second, it is studied what behavioral patterns emerge within the political and religious domains to fill the void left by the decline of those peak institutions. By way of introduction to the four papers that address those two questions for the Low Countries, this introduction discusses the principal changes that have occured within both realms and the moral controversies that institutional decline and change inevitably gives rise to.

'Gewoon worden wie je bent': Over authenticiteit en anti-institutionalisme (Article)

2003-01-01T00:00:00Z

Analysis of a dozen semi-structured interviews with Dutch New Age trainers demonstrates that the modern 'ethics of authenticity' underlies contemporary society's anti-institutional mood. All institutions, be they traditional or modern, or so our respondants argue, prevent one from being true to oneself. Institutional pressure for conformity to social roles, they maintain, causes feelings of alienation, mental and physical illness, malicious types of sexuality, violence and many other problems. Although the ethics of authenticity thus produces a demonization of institutions, it simultaneously, and in quite a paradoxical way, exerts considerable institutional pressure itself. Politicians, media stars and others are today morally expected to be authentic: to be true to themselves and express their emotions in public.

Nieuwe sociale bewegingen en postmodernisme : Posttraditionele identiteiten tussen essentialisme en relativisme (Miscellaneous)

2002-11-01T00:00:00Z

Ter publicatie aangeboden aan Belgisch Tijdschrift voor Nieuwste Geschiedenis, themanummer Nieuwe sociale bewegingen, n.a.v. Studiedag Brussel, 22 november 2002

Resocialisatie als tegenpool van repressie: Een diepgeworteld criminologisch misverstand (Article)

2002-01-01T00:00:00Z

Why Do Churches Become Empty, While New Age Grows? Secularization and Religious Change in the Netherlands. (Article)

2002-01-01T00:00:00Z

Research from the Netherlands has pointed out that the increased popularity of New Age since the 1960s by no means compensates for the dramatic decline of the Christian churches. From a theoretical point of view, however, it is more important to study why those remarkably divergent developments have occured in the first place. This article does this by analyzing survey data collected among the Dutch population at large in 1998, focusing on a comparison of the young and the elderly. It is concluded, first, that there are no indications that the decline of the Christian tradition has been caused by a process of rationalization. Second, the decline of the Christan tradition and the growth of nonreligiosity as well as New Age are caused by increased levels of moral individualism (individualization). Implications for the sociological analysis of cultural and religious change are discussed.

Waarom lopen de kerken leeg, maar groeit New Age? (Article)

2000-01-01T00:00:00Z

Abstract: Research by the Dutch Social and Cultural Planning Office (SCP) has pointed out that the increased popularity of New Age since the mid-1960s by no means compensates for the decline of the Christian churches. From a theoretical point of view, however, it seems more important to study why those remarkably divergent developments have occurred in the first place. This is done in this paper by analyzing 32 in-depth interviews with New Agers and, comparing the young and the elderly, survey data collected among the Dutch population at large in 1998 (N=1,848). It is concluded, first, that there are no indications that the decline of the Christian tradition has been caused by a process of rationalization. Second, the decline of the Christian tradition and the growth of non-religiosity as well as New Age are caused by increased levels of moral individualism („individualization‟). Implications for the sociological analysis of cultural and religious change are discussed. If we have to make one element of modernization central to understanding the nature of modern religion, it would be that which explains the rise of the sect, the tolerance at the heart of the denomination, and the amorphous nature of the cult: individualism.

Controversen over risico's in een chemische fabriek: De culturele theorie nader bezien (Article)

2000-01-01T00:00:00Z

De moderne cultuur en de onttovering van de wereld: Moreel relativisme en instrumenteel rationalisme in Nederland (Article)

2000-01-01T00:00:00Z

nleiding Naar Max Webers ideeën over de onttovering van de wereld wordt vandaag de dag overwegend verwezen in godsdienstsociologische studies over secularisering en ontkerkelijking (bijvoorbeeld Verweij 1998: 16-17; Te Grotenhuis 1998: 59; De Hart in dit nummer). Naast een afnemende referentie aan het bovennatuurlijke behelst de onttovering van de wereld logischerwijze echter ook een toenemende binnenwereldlijke oriëntatie. Dit blijkt uit het feit dat secularisering door godsdienstsociologen nauw verbonden wordt geacht met twee andere processen, die allebei de toename van zo’n binnenwereldlijke oriëntatie veronderstellen: individualisering (Peters, 1993) en rationalisering (Iannaccone et al., 1998). Een modern onttoverd wereldbeeld behoeft derhalve niet noodzakelijkerwijze (negatief) te worden opgevat als gekenmerkt door een ontbrekende referentie aan een bovennatuurlijke orde, die het aardse leven beheerst en van zin en betekenis voorziet, maar kan ook (positief) worden omschreven als gekenmerkt door een tweeledige binnenwereldlijke oriëntatie. In de eerste plaats neemt onder invloed van secularisering de mogelijkheid af om het leven te voorzien van een ‘objectieve’ zin, die onbetwijfelbare betekenissen en morele richtlijnen verschaft: ‘door toedoen van de “onttovering van de wereld” (komt) iedere waardenhiërarchie ogenblikkelijk ter discussie (te staan) en (wordt) daarmee in principe ongeloofwaardig (...) Nietzsche’s “dood van God” (maakt) als een “onttovering van de wereld” iedere waardenhiërarchie tot een historisch gegroeide en slechts subjectief-relevante waarheid’ (Zijderveld 1974: 122). Uit binnen- en buitenlands empirisch onderzoek blijkt dan ook dat onkerkelijken traditionele waarden in sterkere mate afwijzen dan kerkelijken (bijvoorbeeld Davis en Robinson 1996; Middendorp 1991; Olson en Carroll 1992; Woodrum 1988a; 1988b). Wij duiden deze afwijzing aan als moreel relativisme: het idee dat verschillende manieren van leven niet in termen van (on)aanvaardbaarheid kunnen worden geordend, zodat slechts individuele vrijheid en aanvaarding van culturele verschillen als richtinggevende beginselen kunnen worden aanvaard. ...

RIE als bron van meningsverschillen: Risico's zijn onvergelijkbaar (Article)

2000-01-01T00:00:00Z

Sinds de jaren negentig zijn multinationals in toenemende mate werk gaan uitbesteden om zich meer op hun core-bussiness te richten. Onderaannemers zijn daarmee in steeds grotere getalen de werkvloeren van hun broodheren gaan bevolken. Volgens het vaste personeel dat deze ontwikkeling van nabij heeft meegemaakt is dit in eerste instantie ten koste van de veiligheid gegaan. Inmiddels zou er een kentering gaande zijn. De angst van uitbesteders voor reputatie- en daarmee omzetverlies lijkt hierachter de drijvende kracht te zijn.