http://repub.eur.nl/res/aut/7526/ List of Publications en http://repub.eur.nl/static-eur/img/logo.png http://repub.eur.nl http://repub.eur.nl/res/pub/26592/ 2011-01-01T00:00:00Z Intro: Achterkamertjes zijn net zo belangrijk als voorkamertjes: we hebben meer van beide nodig. Aan de hand van beleidsontwikkelingen rond mobiliteit en energie heeft er sinds medio jaren negentig een sociaal leerproces plaatsgevonden waardoor de kloof tussen het publieke en private domein beter is overbrugd. Beleidsmakers hebben geleerd om beter samen te werken aan duurzame ontwikkeling. Een cruciale rol was er voor een speciaal soort informele netwerken, de adaptieve netwerken. Adaptieve netwerken zorgen voor de verbindingen die nodig zijn voor het vergroten van het bestuurlijk vermogen in deze maatschappelijke systemen. Ze zijn vertakt tot in kabinet en parlement. Een maatschappelijk systeem kan zich daardoor beter aanpassen aan veranderende omstandigheden zoals klimaatverandering. Adaptieve netwerken vergroten zowel het aantal verborgen interacties als het aantal transparante interacties; er is dus geen sprake van ‘achterkamertjespolitiek’. De kern is dat we voor elkaar herkenbaar moeten maken welke processtap een stap in de goede richting is, hoe vaag ook... http://repub.eur.nl/res/pub/31369/ 2011-01-01T00:00:00Z INLEIDING Het Directoraat-Generaal Water van het ministerie van Verkeer en Waterstaat, kortweg DGW, bestaat inmiddels 3 jaar. Ontstaan uit onder meer de oude beleidsdirectie van Rijkswaterstaat, liggen de roots van DGW in de uitvoeringsplanning en beleidsvoorbereiding. Het huidige DGW laat zich echter beter omschrijven als bestuursdepartement, dat wil zeggen een Directoraat-Generaal gericht op het algemene waterbeleid van Nederland. Het zet de beleidslijnen uit en laat de uitvoering over aan decentrale en gedeconcentreerde uitvoeringsinstanties en medeoverheden. Een ander kenmerk van een bestuursdepartement is de aandacht voor de samenhang van het eigen beleidsveld met aanpalende velden. DGW is een dynamische en jonge organisatie en volop in beweging. Recent is door het Directie Team (DT) van DGW, met de nieuwe Directeur-Generaal dhr. Dierikx voorop, besloten om een aantal organisatieveranderingen door te voeren. Deze veranderingen worden naar verwachting op 1 januari 2006 effectief. Een belangrijk element van de veranderingen is de keuze om de organisatie programmatisch in te richten en de oude projectmatige manier van werken, die tot veel en snelle personele wisselingen leidde aan te passen zodat er meer personele continuïteit in de beleidsdossiers ontstaat. In de nieuwe strategie heeft DGW gekozen om in te zetten op transitiemanagement. Ook deze keuze maakt het voor de hand liggend om explicieter om te gaan met de wijze en stijl van sturen van DGW. Binnen deze dynamische context besloot het DT van DGW op voordracht van de plaatsvervangend DG, mw. Wouters, gericht te werken aan de sturing die DGW als beleidsdirectie geeft. Doel daarvan is om de ‘beleidsmachine’ beter geolied te laten lopen en zo effectiever te worden. Naast deze wens op directieniveau leeft er ook een behoefte op de werkvloer om bewuster met sturing om te gaan. Als eerste stap naar ‘bewuster omgaan met sturing’ is het project Sturingsfilosofie DGW gestart. Dit project is gericht op de bewustwording van DGW-ers over de wijze waarop zij sturen. Daarmee is de sturingsfilosofie DGW een opmaat naar een gerichte aanpak om de sturing aan te scherpen en effectiever te maken. Voorliggend rapport is eindresultaat van het project Sturingsfilosofie DGW. http://repub.eur.nl/res/pub/20798/ 2010-10-01T00:00:00Z Climate change potentially brings continuous and unpredictable changes in weather patterns. Consequently, it calls for institutions that promote the adaptive capacity of society and allow society to modify its institutions at a rate commensurate with the rate of environmental change. Institutions, traditionally conservative and reactive, will now have to support social actors to proactively respond through planned processes and deliberate steps, but also through cherishing and encouraging spontaneous and autonomous change, as well as allowing for institutional redesign. This paper addresses the question: How can the inherent characteristics of institutions to stimulate the capacity of society to adapt to climate change from local through to national level be assessed? On the basis of a literature review and several brainstorm sessions, this paper presents six dimensions: Variety, learning capacity, room for autonomous change, leadership, availability of resources and fair governance. These dimensions and their 22 criteria form the Adaptive Capacity Wheel. This wheel can help academics and social actors to assess if institutions stimulate the adaptive capacity of society to respond to climate change; and to focus on whether and how institutions need to be redesigned. This paper also briefly demonstrates the application of this Adaptive Capacity Wheel to different institutions. http://repub.eur.nl/res/pub/26359/ 2010-02-01T00:00:00Z In this article we answer the question how Strategic Environmental Assessment (SEA) may assist collaborative planning. We argue that successful collaborative planning generates specific demands on the production of policy-relevant knowledge, which SEA may help to meet. Important criteria for usable knowledge in governance processes are its interactive production, its flexible character to cope with the dynamics of collaborative processes, its openness to stakeholder involvement, and its focus on close interplay between policy and knowledge developers. The SEA procedure may fit well into collaborative planning processes, depending on how policy makers apply and use this procedure. From two rather controversial Dutch planning cases we learn that SEA, applied wisely, plays an important role in realizing meaningful stakeholder involvement, joint fact-finding and interaction between lay people and experts, agreement about the policy problem, the alternative solutions and their effects, and knowledge which is feasible to facilitate decision-making in a context of highly polarized positions and value-laden conflicts. We can conclude that SEA seems to be perhaps not formally intended to facilitate collaborative governance processes, but that it can do so when the users translate its principles in accordance to the general principles of successful collaborative governance and joint fact finding. http://repub.eur.nl/res/pub/26352/ 2010-01-01T00:00:00Z We connect the idea of 'levers for change' with 'governance capacity' and propose 'adaptive networks' as an ideal type embedded in, and leveraging change in, governance systems. Discourses connect practices of citizens and companies with that governance system. Aware of interdependencies, individuals may act in the interest of the whole system and self-organize into adaptive networks, and influence discourses to a common end. Their effectiveness depends on second-orderedness: adaptive networks in niches outside the governance system may influence it through levers. The motivation and competence to build creative tension helps adaptive networks emerge and coevolve with power networks, improving governance capacity. http://repub.eur.nl/res/pub/31374/ 2009-12-04T00:00:00Z Abstract: Intuitively it is clear that institutions can both enhance and hamper the adaptive capacity of a society. But what characteristics make an institution more or less helpful for development and implementation of adaptation strategies? Based on the literature, we developed an analytical framework to assess the adaptive capacity of institutions. The Adaptive Capacity Wheel consists of six dimensions: variety, learning, autonomous ability to change, leadership, legitimacy and resources. The six dimensions were operationalised into 22 criteria and were applied to formal institutions in a content analysis. We conclude that sometimes dimensions and criteria seem to contradict each other, which is not surprising, because this reflects existing paradoxes in the governance of society. We would like to discuss the analytical instrument and its possible uses with the audience of the Amsterdam Conference. http://repub.eur.nl/res/pub/26363/ 2009-08-22T00:00:00Z Abstract Transitions toward a desirable future require changes at the level of social networks that ‘manage’ or ‘govern’ societal systems. Learning is a crucial component of transitions, because transitions require change while it is not known yet how to realize that change. Intervention is another crucial component of transition which is essential in order to realize change in networks which are full of established routines and vested interests. In this paper we explore how learning and intervention can be fruitfully combined in an approach which we call ‘reflexive interventions’. In that way, learning is not purely theoretical and intervention is not purely based on routine. We describe a practical method of ‘reflexive intervention’ in the early stages of change processes, and we do a preliminary assessment of its effectiveness. We conclude that they are probably a contribution to ‘knowledge-democracy’. http://repub.eur.nl/res/pub/17690/ 2009-06-01T00:00:00Z To assess the effectiveness of strategic environmental assessment (SEA) we distinguish between its contribution to the quality of the ultimate policy choice (usefulness, applicability), the procedural quality of the planning process (transparency, timeliness) and the quality of stakeholder participation in the planning process (openness, equity, dialogue). In the context of two case studies involving Dutch planning practice, we argue that when and how an SEA is applied is crucial to understanding its effectiveness, and show that effectiveness depends upon its alignment with, and embedding in, the planning process. http://repub.eur.nl/res/pub/26364/ 2009-01-01T00:00:00Z SAMENVATTENDE CONCLUSIE: Aan de RMNO is gevraagd om een advies uit te brengen aan het Ministerie van Verkeer & Waterstaat, dat ingaat op het bestuurlijk vermogen rond watervraagstukken als onderdeel van gebiedsontwikkeling. In welke mate zijn de betrokken actoren in staat oplossingen voor watervraagstukken te realiseren? Hoe kan dit vermogen vergroot worden? Onze conclusie, aan de hand van een steekproef van zeven gebieden die we hebben onderzocht, is dat het bestuurlijk vermogen lijkt toe te nemen, maar de complexiteit van de vraagstukken ook. Er is een cumulatie van maatschappelijke wensen in gebieden, en het proces van integratie of synchronisatie van de doelen van verschillende gebiedspartijen wordt lastiger. De watergovernance is aangeland in een fase waar met name expliciet aandacht nodig is voor de manier waarop de communicatie en interactie tussen het nationaal waterbeleid en regionaal ruimtelijk beleid is vormgegeven.... http://repub.eur.nl/res/pub/26365/ 2009-01-01T00:00:00Z http://repub.eur.nl/res/pub/26368/ 2009-01-01T00:00:00Z http://repub.eur.nl/res/pub/26348/ 2008-01-01T00:00:00Z International literature review on water governance and environmental assessment, with case reviews from several countries in Europe, Asia and Africa. http://repub.eur.nl/res/pub/31370/ 2008-01-01T00:00:00Z Inleiding Voor u ligt het eindrapport van een verkenning van vormen van watergovernance buiten Nederland. RWS Waterdienst is de opdrachtgever voor het onderzoek. Op verzoek van DG Water van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat gaf de Waterdienst de volgende doelstelling aan de onderzoekers mee: zoek naar inspirerende voorbeelden in het buitenland van de wijze waarop de bestuurlijke organisatie van het waterbeheer en beleid functioneert. De verkenning is vooral een zoektocht naar opvallende vraagstellingen en aanpakken in het buitenland, en biedt het kader om op een aantal zaken meer systematische, in de governance theorie verankerderde vergelijkende studies aan te vatten. De verkenning is uitgevoerd door onderzoekers van DHV, Grontmij en Indiana University. Om de verkenning te verbinden met de bestaande wetenschappelijke inzichten over watergovernance heeft een wetenschappelijke commissie onder leiding van hoogleraar Bestuurskunde, prof. Geert Teisman het onderzoek begeleid. http://repub.eur.nl/res/pub/12076/ 2007-09-10T00:00:00Z Experience with the EU Strategic Environmental Assessment directive is emerging. In the Netherlands it has been applied to large transport since 2005. In 2006, an evaluation of the organization of this process was done. Key lesson: infrastructure developers undertaking an environmental assessment should keep an eye on procedure, interactive process as well as content, since these three variables should co-evolve in interaction. One of these variables may change and the others may have to be adjusted. If the developer is caught off guard the overall process may become inefficient, and the transport problem may not be adequately addressed. This is a matter of general management, not just management of the SEA. http://repub.eur.nl/res/pub/10696/ 2007-06-29T00:00:00Z The author assumes that effective Impact Assessment procedures should somehow contribute to sustainable development. There is no widely agreed framework for evaluating such effectiveness. The author suggests that complexity theories may offer criteria. The relevant question is ‘do Impact Assessment Procedures contribute to the “requisite variety” of a social system for it to deal with changing circumstances?’ Requisite variety theoretically relates to the capability of a system to deal with changes in its environment. The author reconstructs how thinking about achieving sustainable development has developed in a sequence of discourses in The Netherlands since the 1970s. Each new discourse built on the previous ones, and is supposed to have added to ‘requisite variety’. The author asserts that Impact Assessment procedures may be a necessary component in such sequences and derives possible criteria for effectiveness. http://repub.eur.nl/res/pub/12078/ 2007-01-01T00:00:00Z In 2001 kwam het vierde Nationaal Milieubeleidsplan (NMP4) uit, met daarin het vernieuwende en spraakmakende idee van transitiemanagement. Sibout Nooteboom heeft onderzocht waar dit idee vandaan kwam en wat ervan terecht is gekomen. Zijn conclusie: het heeft de kans op duurzame ontwikkeling vergroot, want er vindt een co-evolutionair proces plaats. Binnen de overheid moet een oplossing worden gevonden tussen strijdige rationaliteiten en de daarmee verbonden beleidsculturen. Rein Willems van de taskforce duurzame energie denkt dat de tijd rijp is om een sprong te maken. http://repub.eur.nl/res/pub/8140/ 2006-11-30T00:00:00Z In this book, I reconstruct how policy makers, working together in what I term adaptive networks, have enabled a breakthrough in thinking about sustainable mobility in certain policy circles. I define the conduct of leading actors in these adaptive networks as sustainable change management. Sustainable development is conceptualized as a complex problem. No single person or organization can ‘manage’ sustainable change autonomously. It is a joint concern and therefore a matter of effective governance – a joint effort of several domains. Adaptive networks are self-organizing groups of policy makers who enable joint factfinding and visualizing a direction towards improvements, in this case sustainable transport. These policy makers combine two capabilities. First they are influential in, and have knowledge about, different power networks. Secondly they try to break away from the existing policies in those power networks and develop a joint understanding about new, more effective policies. They try to align the evolution of this process of rethinking with the behavior in their power networks. In this perspective, breakthroughs stem from the co-evolution of partly conflicting ideas and interests. Change managers in adaptive networks act on their personal initiative. Power networks are not able to reward their initiatives, unless the new ideas they create have been accepted to a considerable degree. http://repub.eur.nl/res/pub/26595/ 2003-09-01T00:00:00Z This article contributes to bridging the gap between theories on Impact Assessment and theories on (complex) decision making. Impact Assessment theories assume that causal impact analysis may provide information that contributes to better decision making in complex situations. These are situations where alternative courses of action have complex ramifications for impact. However, so-called rational knowledge is often available through Impact Assessment, but not used in decision making. Explanations can be found in two kinds of logic characterizing collective decision making. First, societal problems are complex and, therefore, multi-rational. Providing more information does not help to reduce complexity or to overcome multi-rationality. Second, the increasing need to co-operate results in high process dynamics, where irrationality and emotions prevail and information is gathered to underpin these 'irrationalities'. At present, Impact Assessment seems to be insufficient to attain the societal transitions that may be necessary for genuine sustainable development. The authors argue that Impact Assessment should incorporate tenable assertions about the logic of the decision-making processes in which the assessments should be used. Only, perhaps, in such circumstances can a more effective process based on multi-rational argumentation and plausibility be achieved. It is the authors' conviction that an improved understanding of multi-rational processes can contribute significantly to new types of Impact Assessment that more effectively support sustainable development. http://repub.eur.nl/res/pub/26594/ 2003-01-01T00:00:00Z Abstract: Policy-related research in general, and Impact Assessments in particular, are too loosely connected to decision-making processes. The result is often sub-optimal or even undesirable, as one of two situations arises: 1) much research is done; however, those with the real power to make decisions do not make use of all of the resulting information, or 2) advocates of contrary opinions struggle with each other, using policy-related research as ammunition. To avoid these unwanted situations, the connection between the world of knowledge and the world of decisionmaking should be carefully constructed, by connecting the process of decision-making to the academic research and carefully developing research goals in response to the demands of decision-makers. By making these connections in a stepwise manner, knowledge may generate new insights and views for involved decision-makers and stakeholders, thus changing perceptions and problem definitions. In this way, these actors learn about the possibilities of several alternatives as well as each other’s perceptions, and thus can make educated decisions leading to the most desirable and socially acceptable solution. The way this proposed method works is illustrated using two cases in The Netherlands: the project “Mainport Rotterdam” (the enlargement of the port of Rotterdam), the project “A fifth runway for Amsterdam Airport (Schiphol)”. http://repub.eur.nl/res/pub/30762/ 2002-01-01T00:00:00Z Voorwoord. Dit rapport presenteert voorstellen tot een evaluatiearrangement voor de Vijfde Nota Ruimtelijke Ordening. Uitgangspunt is een arrangement te ontwikkelen dat voor alle betrokken actoren toegevoegde waarde heeft. Daarbij is enerzijds rekening gehouden met het karakter van de Vijfde Nota en het daarin vervatte sturingsmodel en anderzijds gebruik gemaakt van recente wetenschappelijke inzichten en praktijkervaringen met (nieuwe) vormen van evaluatie gericht op verantwoording, leerprocessen en andere ondersteuning van beleidsprocessen. De auteurs hopen dat met dit rapport een bijdrage levert aan het denken over en de praktijk van evaluatie van ruimtelijk beleid, op een zodanige wijze dat deze praktijken daadwerkelijk impulsen geven tot kwalitatief hoogwaardiger beleid, betere samenwerking en effectieve beleidsrealisatie. Dit rapport vormt richtinggevende input voor het organiseren van de beleidsevaluatie. De auteurs danken de leden van de begeleidingscommissie voor hun stimulerende commentaren en de mensen die we mochten interviewen voor hun inzichten en wijsheid. We hebben er dankbaar gebruik van gemaakt. http://repub.eur.nl/res/pub/30763/ 2002-01-01T00:00:00Z Voorwoord. Dit rapport presenteert voorstellen tot een evaluatiearrangement voor de Vijfde Nota Ruimtelijke Ordening. Uitgangspunt is een arrangement te ontwikkelen dat voor alle betrokken actoren toegevoegde waarde heeft. Daarbij is enerzijds rekening gehouden met het karakter van de Vijfde Nota en het daarin vervatte sturingsmodel en anderzijds gebruik gemaakt van recente wetenschappelijke inzichten en praktijkervaringen met (nieuwe) vormen van evaluatie gericht op verantwoording, leerprocessen en andere ondersteuning van beleidsprocessen. De auteurs hopen dat met dit rapport een bijdrage levert aan het denken over en de praktijk van evaluatie van ruimtelijk beleid, op een zodanige wijze dat deze praktijken daadwerkelijk impulsen geven tot kwalitatief hoogwaardiger beleid, betere samenwerking en effectieve beleidsrealisatie. Dit rapport vormt richtinggevende input voor het organiseren van de beleidsevaluatie. De auteurs danken de leden van de begeleidingscommissie voor hun stimulerende commentaren en de mensen die we mochten interviewen voor hun inzichten en wijsheid. We hebben er dankbaar gebruik van gemaakt. http://repub.eur.nl/res/pub/30764/ 2002-01-01T00:00:00Z Voorwoord. Dit rapport presenteert voorstellen tot een evaluatiearrangement voor de Vijfde Nota Ruimtelijke Ordening. Uitgangspunt is een arrangement te ontwikkelen dat voor alle betrokken actoren toegevoegde waarde heeft. Daarbij is enerzijds rekening gehouden met het karakter van de Vijfde Nota en het daarin vervatte sturingsmodel en anderzijds gebruik gemaakt van recente wetenschappelijke inzichten en praktijkervaringen met (nieuwe) vormen van evaluatie gericht op verantwoording, leerprocessen en andere ondersteuning van beleidsprocessen. De auteurs hopen dat met dit rapport een bijdrage levert aan het denken over en de praktijk van evaluatie van ruimtelijk beleid, op een zodanige wijze dat deze praktijken daadwerkelijk impulsen geven tot kwalitatief hoogwaardiger beleid, betere samenwerking en effectieve beleidsrealisatie. Dit rapport vormt richtinggevende input voor het organiseren van de beleidsevaluatie. De auteurs danken de leden van de begeleidingscommissie voor hun stimulerende commentaren en de mensen die we mochten interviewen voor hun inzichten en wijsheid. We hebben er dankbaar gebruik van gemaakt. http://repub.eur.nl/res/pub/30765/ 2002-01-01T00:00:00Z Voorwoord. Dit rapport presenteert voorstellen tot een evaluatiearrangement voor de Vijfde Nota Ruimtelijke Ordening. Uitgangspunt is een arrangement te ontwikkelen dat voor alle betrokken actoren toegevoegde waarde heeft. Daarbij is enerzijds rekening gehouden met het karakter van de Vijfde Nota en het daarin vervatte sturingsmodel en anderzijds gebruik gemaakt van recente wetenschappelijke inzichten en praktijkervaringen met (nieuwe) vormen van evaluatie gericht op verantwoording, leerprocessen en andere ondersteuning van beleidsprocessen. De auteurs hopen dat met dit rapport een bijdrage levert aan het denken over en de praktijk van evaluatie van ruimtelijk beleid, op een zodanige wijze dat deze praktijken daadwerkelijk impulsen geven tot kwalitatief hoogwaardiger beleid, betere samenwerking en effectieve beleidsrealisatie. Dit rapport vormt richtinggevende input voor het organiseren van de beleidsevaluatie. De auteurs danken de leden van de begeleidingscommissie voor hun stimulerende commentaren en de mensen die we mochten interviewen voor hun inzichten en wijsheid. We hebben er dankbaar gebruik van gemaakt. http://repub.eur.nl/res/pub/30766/ 2002-01-01T00:00:00Z Voorwoord. Dit rapport presenteert voorstellen tot een evaluatiearrangement voor de Vijfde Nota Ruimtelijke Ordening. Uitgangspunt is een arrangement te ontwikkelen dat voor alle betrokken actoren toegevoegde waarde heeft. Daarbij is enerzijds rekening gehouden met het karakter van de Vijfde Nota en het daarin vervatte sturingsmodel en anderzijds gebruik gemaakt van recente wetenschappelijke inzichten en praktijkervaringen met (nieuwe) vormen van evaluatie gericht op verantwoording, leerprocessen en andere ondersteuning van beleidsprocessen. De auteurs hopen dat met dit rapport een bijdrage levert aan het denken over en de praktijk van evaluatie van ruimtelijk beleid, op een zodanige wijze dat deze praktijken daadwerkelijk impulsen geven tot kwalitatief hoogwaardiger beleid, betere samenwerking en effectieve beleidsrealisatie. Dit rapport vormt richtinggevende input voor het organiseren van de beleidsevaluatie. De auteurs danken de leden van de begeleidingscommissie voor hun stimulerende commentaren en de mensen die we mochten interviewen voor hun inzichten en wijsheid. We hebben er dankbaar gebruik van gemaakt.