http://repub.eur.nl/res/org/806/ List of Publications en http://repub.eur.nl/static-eur/img/logo.png http://repub.eur.nl http://repub.eur.nl/res/pub/1158/ 2004-02-16T00:00:00Z De auteur schetst eerst kort het zware weer in de Nederlandse pensioenpolder alsmede de huidige deadlock tussen de overheid en de pensioenwereld. Om uit deze impasse te geraken moeten de verantwoordelijkheden van overheid en sociale partners helder zijn: de sociale partners zijn verantwoordelijk voor het pensioencontract. Vervolgens wordt een duivelse driehoek beschreven die de sociale partners parten speelt bij het expliciteren van pensioencontracten. Daarna presenteert de auteur twee manieren waarop de pensioenleeftijd deze duivelse driehoek onschadelijk kan maken. Houdbare solidariteit met kwetsbare ouderen wordt zo verzoend met een sterke, dynamische kenniseconomie waarin menselijk kapitaal beter wordt onderhouden en mensen risico’s aankunnen. Bovenberg, A.L. http://repub.eur.nl/res/pub/1159/ 2004-02-16T00:00:00Z Dutch municipalities have the right to decide on Sunday shop opening hours. Despite positive effects on economic growth and employment, many municipalities restrict Sunday trading in one way or another. Based on 2003 data we show that especially religious and political affiliation, regional differences and the size of the municipalities explain the variation between between municipalities. The number and size of shops and household characteristics are significant although their influence seems to be smaller. There is less evidence that excessive competition with neighbouring municipalities induces shop opening on Sundays, although cross-border shopping seems to play a role. Population density has no effect. Dijkgraaf, E. Gradus, R.H.J.M. http://repub.eur.nl/res/pub/1162/ 2004-02-16T00:00:00Z Policymakers’ efforts to boost trend output growth may be hampered by the presence of a tradeoff between productivity gains and job creation. This paper presents empirical evidence that the negative relationship between productivity growth and employment growth that prevailed in the 1960s and 1970s has disappeared since then. This finding is robust to using alternative measures and including other explanatory variables. The improved tradeoff may be good news for policymakers who aim at raising the ‘speed limit’ of the economy. Cavelaars, P.A.D. http://repub.eur.nl/res/pub/1091/ 2004-01-06T00:00:00Z This paper investigates the age-dependency of participation and unemployment by integrating job search with intertemporal optimizing behavior of finitely-lived households. We find that search frictions and tax rates distort the decisions of older workers to a much larger extent than that of young workers. This finding provides an explanation of the observed fall of participation rates of elder workers as a result of the post-war increase in tax rates and replacement rates. We show that the age pattern of search unemployment does not match observed unemployment and we propose a new concept of ‘voluntary’ unemployment that agrees well with observations. Bettendorf, L.J.H. Broer, D.P. http://repub.eur.nl/res/pub/893/ 2003-09-16T00:00:00Z The ageing baby-boom generations in the OECD economies will have an impact on the global supply and demand of capital over the next decades. The size and direction of this impact have been the subject of much research, which we survey. We study the effects of alternative interest rate paths for the Dutch economy with the IMAGE general equilibrium model, emphasizing developments of the current account. Further simulations explore the sensitivity of the outcomes to alternative demographic projections, tax smoothing and exogenous participation increases. We find that tax smoothing is not the appropriate policy to generate a more equitable intergenerational distribution when changes in the world interest rate are taken into consideration. Bettendorf, L.J.H. Knaap, T. http://repub.eur.nl/res/pub/894/ 2003-09-16T00:00:00Z Dit rapport doet verslag van een in opdracht van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid door OCFEB verrichte studie. Het onderzoek is mede geïnspireerd door het zogenoemde ?proces van Lissabon?, dat erin moet resulteren dat de Europese Unie (EU) binnen tien jaar de meest concurrerende en dynamische kenniseconomie van de wereld is. Op basis van empirische feiten ontleend aan recente economische literatuur wordt in kaart gebracht hoe het proces van economische integratie in de EU zich heeft gemanifesteerd, welke verschillen er (nog) bestaan tussen de lidstaten en wat mogelijke belemmeringen van de economische dynamiek in Europa zijn. Swank, J. Varkevisser, M. Dalen, H.P. van Geest, S.A. van der Kuijpers, B.A.M.M. http://repub.eur.nl/res/pub/899/ 2003-09-16T00:00:00Z In exploring the impact of tax policy on labor-market performance, the paper first investigates how tax reform impacts labor supply and equilibrium unemployment in representative agent models. The impact of tax policy on labor market performance depends importantly on various other labor-market institutions, such as minimum wage laws, wage bargaining, and unemployment benefits. In non-competitive labor markets, employment declines if a higher tax burden makes the outside option (i.e. unemployment) relatively more attractive. Marginal tax rates typically differ substantially across individuals. To explore the impact of specific tax policies, therefore, the paper relies on an applied general equilibrium model to investigate the consequences of tax reform with heterogeneous households. The model simulations reveal several trade-offs between various objectives, such as cutting unemployment, stimulating the participation of secondary workers into the labor force, raising the quality and quantity of labor supply, and establishing an equitable income distribution. The paper also analyses how efficiency considerations affect the optimal progressiveness of labor income taxes. Finally, the optimal progression of the labor income tax is investigated in the presence of search unemployment, heterogeneous households and distributional concerns. Bovenberg, A.L. http://repub.eur.nl/res/pub/900/ 2003-09-16T00:00:00Z In de afgelopen jaren is er groeiende belangstelling voor de zogenaamde levensloopbenadering. Deze benadering verschaft een nieuw perspectief van waaruit een aantal maatschappelijke vraagstukken in hun onderlinge samenhang kunnen worden bezien. Deze bijdrage bespreekt de achtergrond van deze benadering. Paragraaf 2 beschrijft een drietal ontwikkelingen die bijdragen aan de actualiteit van het levensloopperspectief: de emancipatie van de vrouw, een langere verwachte levensduur en de daarmee gepaard gaande vergrijzing, en het grote belang van menselijk kapitaal in een moderne kenniseconomie. Deze ontwikkelingen laten de bestaande instituties op het gebied van met name inkomensbescherming en arbeid niet onberoerd. Paragraaf 3 beschrijft een aantal knelpunten op deze terreinen. Deze knelpunten bieden even zovele uitdagingen voor institutionele vernieuwing in de komende jaren. Paragraaf 4 concentreert zich daarbij op mogelijke hervormingen van de huidige faciliteiten voor inkomensbescherming tijdens de levensloop. De gevolgen van de veranderingen in de levensloop voor de manier waarop arbeidsrelaties vorm worden gegeven komen aan de orde in paragraaf 5. Paragraaf 6, tenslotte, concludeert. Bovenberg, A.L. http://repub.eur.nl/res/pub/862/ 2003-09-12T00:00:00Z This paper assesses the progress in EU product market integration by analyzing price differentials in a multivariate framework for 22 industrialised economies and almost 200 product categrories. We model changes in bilateral price similarities as a function of initial bilateral similarity levels, bilateral trade intensities, the bilateral correlation between expenditure shares and various variables reflecting EU membership, product category, the tradability of the product and the presence of non-tariff barriers throughout 1985-1999. The results suggest that price structures within the EU are more similar than among other OECD countries, especially for energy products and consumer goods. After correcting for factors such as catchingup and trade intensities, prices in the EU have almost consistently converged faster than in the rest of the OECD. Finally, we find that the countries in the so-called D-Mark area have witnessed a significantly stronger tendency for prices to converge than countries which have had relatively higher exchange rate fluctuations. This gives some foundation to hopes that monetary union will promote price convergence. Haffner, R.C.G. http://repub.eur.nl/res/pub/863/ 2003-09-12T00:00:00Z This paper studies the price e?ects of shocks to the degree of competition. It is motivated by initiatives to enhance competition in services in the European Union. The paper shows that a higher degree of competition in the nontradable goods sector may have adverse implications for international price competitiveness. It highlights four channels through which enhanced competition in the non-tradable goods sector a?ects the general price level in a large, open economy (lower monopoly rents, lower import prices, higher demand for real money balances, higher wages) and assesses their relative importance algebraically. The conclusions are supportive of the Single Market and point at possible implications for monetary policy. Cavelaars, P.A.D. http://repub.eur.nl/res/pub/854/ 2003-09-10T00:00:00Z In deze studie is nagegaan hoe zowel het proces van gegevensverzameling van emissies naar de lucht als de verdere verwerking van de gegevens voor de milieubalans tot stand komen. De verzameling van deze gegevens vindt plaats door de Nederlandse Organisatie voor Toegepast Natuurwetenschappelijk Onderzoek (TNO). De zogenaamde Individuele Emissieregistratie geeft een zo nauwkeurig mogelijk beeld van de uitstoot van vervuilende stoffen naar de lucht door grote individuele vervuilers. Op basis van deze gegevens wordt de uitstoot (bij)geschat van bedrijven die niet in de steekproef zijn opgenomen. Dit gebeurt door de bestanden van TNO te koppelen aan de Productie- en Investeringsstatistieken van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Dit rapport bespreekt de emissieregistratie in detail en gaat na hoe de bijschattingen ten behoeve van de Milieubalans precies tot stand komen. Uitgebreid wordt ingegaan op de gevolgde steekproefmethodiek en de longitudinale opbouw van beide databases en wordt gedetailleerd aangegeven hoe de bijschattingen voor de milieubalans precies verlopen. Tenslotte wordt uiteengezet hoe op basis van een alternatieve koppelingsmethode tussen de CBS en TNO databases gedetailleerd inzicht kan worden verkregen in de effecten van het Nederlandse milieubeleid op de milieuproductiviteit van bedrijven. Aalbers, R.F.T. Vollebergh, H.R.J. http://repub.eur.nl/res/pub/855/ 2003-09-10T00:00:00Z In dit onderzoek wordt een overzicht gegeven van de wetenschappelijke stand van zaken op het gebied van het industrie- en dienstenbeleid. In dat kader komt een drietal verschillende invalshoeken aan de orde, namelijk een internationale vergelijking van de beleidspraktijk, het debat over 'competitiveness' en het onderscheidende karakter van industrie- en dienstenbeleid. Om te beginnen wordt de beleidspraktijk van een aantal OESO-landen nader bekeken. Uit deze vergelijking komt naar voren dat in de ge?ndustrialiseerde wereld grofweg drie typen industriebeleid onderscheiden kunnen worden: het Angelsaksische, Rijnlandse en Mediterrane model. Traditioneel verschillen deze prototypen sterk van elkaar wat betreft doelstellingen, instrumenten, institutionele vormgeving en aandachtspunten in het beleid. Toch lijkt er momenteel sprake te zijn van een zekere mate van beleidsconvergentie. Zo is het industrie- en dienstenbeleid van veel landen tegenwoordig gericht op het versterken van de 'competitiveness' van de nationale economie. Van dit begrip bestaat echter geen eenduidige definitie. Sommige auteurs brengen het concurrentievermogen van een land in verband met exogene comparatieve voordelen, terwijl anderen wijzen op het belang van endogeen bepaalde competitieve voordelen. Binnen de laatste stroming verschilt men bovendien van mening of het landen of juist bedrijven zijn die met elkaar concurreren. Deze verschillende stromingen komen ieder tot een andere invulling van het begrip industriebeleid. Tenslotte wordt in het voorliggende onderzoeksrapport aandacht geschonken aan het specifieke karakter van industrie- en dienstenbeleid ten opzichte van andere vormen van overheidsbeleid. Een belangrijk aspect hierbij is dat veelal getracht wordt met behulp van industriebeleid bepaalde vormen van marktfalen te corrigeren. Gezien het feit dat het niet mogelijk is een pasklaar antwoord te geven op de vraag wat industrie- en dienstenbeleid nu feitelijk inhoudt, worden verschillende kennislacunes gesignaleerd. Het onderzoek wordt afgesloten met een aantal vragen die in vervolgonderzoek beantwoord zouden moeten worden. Gradus, R.H.J.M. Hospers, G.J. Varkevisser, M. http://repub.eur.nl/res/pub/856/ 2003-09-10T00:00:00Z In deze studie wordt de beleidsrelevantie van het relatief jonge onderzoeksveld van de ecologische economie getoetst. Nagegaan wordt in hoeverre de hier beloofde vernieuwende inzichten ook worden waargemaakt. Daartoe wordt aan de hand van de centrale inzichten uit de ecologische economie nagegaan of deze ook relevant zijn voor het Nederlandse milieubeleid. Dat blijkt slechts gedeeltelijk het geval. Veelal spelen de door deze stroming benadrukte aspecten reeds op enigerlei wijze een rol in het beleid, met name in de lange termijn strategie van het milieubeleid. Dit geldt bijvoorbeeld voor het belang van de fysieke dimensie van het economisch proces, maar ook voor de vermeende noodzaak tot een andere dan de gangbare economische waardebepaling. Zo is er al veel aandacht voor harde milieurandvoorwaarden en voor het belang van alternatieve gedragsmotieven en institutionele arrangementen. Niettemin lijkt er nog wel degelijk ruimte voor verbetering, zoals meer aandacht voor de fysieke terugkoppeling van overheidsbeslissingen, de rol van normen en waarden bij de gedragsbepaling en de endogeniteit van preferenties in verband met de instrumentkeuze, en de wijze waarop overheidsbeslissingen tot stand komen waarbij het milieubelang in het geding is. Vollebergh, H.R.J. http://repub.eur.nl/res/pub/857/ 2003-09-10T00:00:00Z Uit ons onderzoek is naar voren gekomen dat het niveaustelsel de tariefstructuur is die het meest recht doet aan het 'level playing field'. Onder deze tariefstructuur betaalt iedereen een transporttarief dat zoveel mogelijk is gebaseerd op de kosten die men veroorzaakt. De tariefstructuur uit het wetsvoorstel, het cascadestelsel, voldoet hier veel minder aan. Onder het cascadestelsel is er sprake van een aanzienlijke mate van kruissubsidi?ring tussen consumenten op hetzelfde spanningsniveau, hetgeen niet overeenkomt met het principe dat de kostenveroorzaker betaalt. Dit wordt veroorzaakt doordat het cascadestelsel, in tegenstelling tot het niveaustelsel, geen rekening houdt met het spanningsniveau waarop de producent zijn elektriciteit invoedt. Onder het cascadestelsel zullen de afnemers van klein-schalig opgewekte elektriciteit fors meebetalen aan de kosten van het transport van grootschalig opgewekte elektriciteit. Doordat consumenten op hetzelfde spanningsniveau onder het cascadestelsel altijd hetzelfde transporttarief betalen, ongeacht de herkomst van de aan hen geleverde elektriciteit, ondervinden zij geen prikkel om over te stappen naar een producent op het eigen spanningsniveau, hetgeen minder transportkosten met zich mee brengt. Onder het niveaustelsel hebben consumenten wel een prikkel om over te stappen naar een producent op het eigen spanningsniveau. Laagspanningsconsumenten kunnen met de overstap van een hoogspanningsproducent naar een laagspanningsproducent immers 6,1 cent per kWh - 2,3 cent per kWh = 3,8 cent per kWh op hun transportkosten besparen. Onder het niveau-stelsel levert deze overstap van grootschalig naar kleinschalig opgewekte elektriciteit voor een gemiddeld huishouden een besparing op hun transportkosten van 129 gulden per jaar op. Indien laagspanningsconsumenten inderdaad massaal overstappen van hoog- en midden- naar laagspanningsproducenten, dan hoeft het hoog- en middenspanningsnetwerk op termijn veel minder zwaar gedimensioneerd te worden. Hierdoor kunnen vele honderden miljoenen op jaarbasis worden bespaard. We hebben laten zien dat de jaarlijkse besparing op de kosten van het netwerk kunnen oplopen tot zo'n 1,6 miljard gulden. Onder het cascadestelsel wordt het de producenten op een laag spanningsniveau moeilijk gemaakt om op een gezonde manier te concurreren met de grootschalige productie-bedrijven: kleinschalige opwekking ondervindt een concurrentienadeel ten opzichte van grootschalige opwekking. Omdat kleinschalige opwekking relatief milieuvriendelijk is leidt invoering van het cascadestelsel in vergelijking met het niveaustelsel tot een onnodige belasting van het milieu. Aalbers, R.F.T. Bressers, D.L.F. Dijkgraaf, E. Hoogendoorn, P.J. Klerk, S.C. de http://repub.eur.nl/res/pub/858/ 2003-09-10T00:00:00Z Het millenniumprobleem vormt een serieuze bedreiging voor de maatschappij in het algemeen en de economie in het bijzonder. Door het probleem krachtig aan te pakken, kunnen de risico?s sterk worden teruggebracht, maar helemaal uitbannen is onmogelijk. Het aanpakken van het probleem brengt hoge kosten met zich mee, maar deze dienen te worden afgewogen tegen de schade die op kan treden als het probleem op zijn beloop wordt gelaten en tegen de kosten die dan alsnog gemaakt moeten worden om de ?millennium bug? te redresseren. Het is duidelijk dat het millenniumprobleem de productieprocessen aanzienlijk kan verstoren. Het is echter moeilijk om kansen aan de mogelijke gevolgen toe te kennen. De situatie wordt vooral gekenmerkt door onzekerheid over de gevolgen. Wel dient er op de mogelijke problemen geanticipeerd te worden. Wat er aan aanpak nodig is om de bedrijfsvoering tegen calamiteiten te beschermen, dient ook echt te gebeuren. Donselaar, P. Laan, H.B.M. van der Sinderen, J. van http://repub.eur.nl/res/pub/860/ 2003-09-10T00:00:00Z Bergeijk, P.A.G. van http://repub.eur.nl/res/pub/844/ 2003-09-09T00:00:00Z This empirical analysis of a microeconomic dataset for the year 1992 and 833 Dutch industrial firms finds that innovativeness (i.e. the share of ?radically or completely new products? in turnover) is related to the length of the product life cycle, R&D intensity and technological opportunities at firm level. The Schumpeterian notion that entree barriers, market power and market concentration are important for innovativeness is contested by our findings as firm size, the concentration ratio, persistence of profit parameters, and entry and exit rates turn out to be insignificant. On average, knowledge protection by patenting reduces the firms? innovation performance whereas market-induced knowledge protection created by first mover advantages increases innovativeness at the firm level. Our investigation supports the notion of modern innovation theory that co-operation between suppliers, main producers and users improves firms? innovation performance. Roelandt, Th.J.A. Gerbrands, P.W.L. Bergeijk, P.A.G. van http://repub.eur.nl/res/pub/845/ 2003-09-09T00:00:00Z In dit onderzoek wordt aangegeven hoe een aantal doelen van het Nederlandse afvalbeleid behaald kan worden. Het gaat daarbij zowel om de wens zoveel mogelijk afval te gebruiken als energiebron in het kader van de Kyoto-doelstelling als om het beleidsuitgangspunt brandbaar afval niet te storten. Uit dit onderzoek blijkt dat het huidige instrumentarium tekort schiet. De stortbelasting is te hoog zodat export van afval plaatsvindt en afval deels in het buitenland gestort wordt. Hierdoor komen initiatieven voor nieuwe verbrandingscapaciteit in Nederland onder druk komen te staan. Aanbevolen wordt de stortbelasting, conform het IBO/MDW-advies, in ieder geval te verlagen naar het niveau van voor 1 januari 2002 (65 euro per ton) en eventuele verdere aanpassing afhankelijk te maken van de effecten van deze verlaging. Daarbij is van belang dat duidelijke spelregels afgesproken worden op grond waarvan tot een verdere aanpassing besloten kan worden, zodat geen onnodige onzekerheid ontstaat bij investeerders. De verlaging van de stortbelasting leidt niet tot lagere inkomsten, omdat zij automatisch gepaard gaat met een grondslagverbreding. Verlaging van de stortbelasting leidt daardoor mogelijk zelfs tot hogere inkomsten voor de overheid. Voor het behalen van de maximale bijdrage aan de Kyoto-doelstelling ontbreekt het aan voldoende prikkels. Het combineren van zoveel mogelijk elektriciteitsproductie uit afval met concurrentie op de afvalmarkt, kan alleen als er een vergoeding wordt gegeven voor groene stroom. Hoe hoog deze vergoeding moet zijn, hangt af van het gewenste elektrisch rendement en de hoogte van de elektriciteitsprijs. Voorgesteld wordt om een vergoedingssysteem in te voeren waardoor investeerders zeker zijn over de vergoeding voor elektriciteit. Het voorgestelde systeem waarborgt enerzijds dat voldoende investeringen plaats kunnen vinden in nieuwe verbrandingscapaciteit en anderzijds dat de vergoeding voor elektriciteit niet hoger is dan noodzakelijk. Bij een dergelijk systeem kan de bijdrage van de afvalsector aan de Kyoto-doelstelling oplopen tot 25%. Dijkgraaf, E. http://repub.eur.nl/res/pub/846/ 2003-09-09T00:00:00Z Pensioenfondsen bieden meerwaarde maar zijn kwetsbaar voor de vergrijzing en groeiende economische dynamiek. Een professioneler beheer van buffers en vroegtijdige afspraken over risicodeling zijn geboden om het fragiele intergenerationele contract te beschermen. Verder dient de vierde pijler van een robuuste oudedagsvoorziening, het arbeidsinkomen van ouderen, te worden versterkt door een beter onderhoud van menselijk kapitaal. Het koppelen van de fiscale facili?ring van pensioenbesparingen aan de levensverwachting draagt hieraan bij. Bovenberg, A.L. http://repub.eur.nl/res/pub/836/ 2003-09-08T00:00:00Z This paper examines the significance of evolutionary theorising on technological change for (technology) policies aiming to move society into a more ecologically sustainable direction. It is argued that fundamental changes in production processes and consumption patterns underpinned by alternative technological trajectories are required for achieving environmental sustainability. Such changes, which go beyond the control of particular pollutants and eco-efficiency improvements, are referred to as technological regime shifts. Technological regime shift changes do not refer so much to the diffusion of environmental technologies but rather to system changes producing environmental benefits because the new regimes or trajectories are inherently more environmentally benign. An example of such a shift is found in the use of gas turbine for (co)generating electricity and heat. An important question is: how do technological regime shifts occur, and how can environmentally beneficial regime shifts be stimulated? Evolutionary theory, which emphasises the non-linear, branched nature of sociotechnical change, offers a useful framework for understanding and managing regime shifts. It draws attention to the lock-in phenomenon and also suggests a way in which it can be escaped: through the development of niches for new technologies. It appears that evolutionary perspectives have something to offer here, but they need to be further developed to be of practical use. Reschke, C.H. Mulder, P. Kemp, R.