Quantitative Models for Reverse Logistics

Economic, marketing, and legislative considerations are increasingly leading companies to take back and recover their products after use. From a logistics perspective, these initiatives give rise to new goods flows from the user back to the producer. The management of these goods flows opposite to the traditional supply chain flows is addressed in the recently emerged field of Reverse Logistics. This monograph considers quantitative models that support decision making in Reverse Logistics. To this end, several recent case studies are reviewed. Moreover, first hand insight from a study on used electronic equipment is reported on. On this basis, logistics issues arising in the management of "reverse" goods flows are identified. Moreover, differences between Reverse Logistics and more traditional logistics contexts are highlighted. Finally, attention is paid to capturing the characteristics of Reverse Logistics in appropriate quantitative models. For further details about this dissertation, please visit the website of Springer Verlag, the publisher of this dissertation. http://www.springeronline.com Series: Lecture Notes in Economics and Mathematical Systems , Vol. 501, Fleischmann, Moritz, 1st ed. 2001. 2nd printing, 2004, XI, 181 p., Softcover , ISBN: 3-540-41711-7

Hergebruik van afgedankte producten en materialen is een fenomeen van steeds groter belang. In de ge??_ndustrialiseerde landen wordt afvalvoorkoming steeds meer herkend als een belangrijk doel. Klanten vereisen in toenemende mate dat bedrijven de milieuschade beperken die uitgaat van hun producten en processen. Tevens stellen steeds meer landen het terugnemen en het op een milieu-vriendelijke manier verwerken van gebruikte producten wettelijk verplicht. Tegelijkertijd ontdekken bedrijven steeds meer kansen om milieu-vriendelijk handelen te combineren met _nanci??ele voordelen die voortkomen uit het besparen van productiekosten en het ontsluiten van nieuwe marktsegmenten. Al deze redenen hebben ertoe geleid dat het economische belang van producthergebruik enorm is toegenomen gedurende het afgelopen decennium. Remanufacturing van kopieermachines, nylon{recycling uit tapijtafval en hergebruik van `wegwerp-camera's' zijn slechts enkele van de talloze voorbeelden. Lange tijd was onderzoek naar producthergebruik vooral gericht op technische aspecten, zoals productontwerp en op marketing aspecten. Pas in de laatste jaren wordt er aandacht besteed aan de logistieke aspecten van producthergebruik. Uit logistiek oogpunt leidt hergebruik tot nieuwe goederenstromen van consumenten naar producenten. Het managen van deze goederenstromen tegen de richting van de traditionele logistieke keten in is het aandachtsveld van het recent opgekomen vakgebied `retourlogistiek'. Producthergebruik is echter niet de enige reden die leidt tot goederenstromen die `de omgekeerde kant op' gaan. Terugname van onverkochte producten is een ander voorbeeld van steeds groter belang. Doordat de krachtverhoudingen in de logistieke keten verschuiven zijn producenten gedwongen een groot deel van het marktrisico te dragen en eventuele overschotten van hun afnemers terug te nemen en te vergoeden. Daarnaast zijn retourzendingen van producten en onderdelen voor reparatie een voorbeeld van retourstromen dat al heel lang bestaat. In de literatuur is nog geen overeenstemming bereikt over de precieze afbakening van het begrip retourlogistiek. In dit proefschrift wordt retourlogistiek gede_nieerd 203 als het besturen van goederenstromen die gekenmerkt zijn door een drietal karakteristieken, te weten _ retourstromen gaan tegen de richting van de traditionele logistieke keten in; daarmee onderstrepen retourstromen de algemenere observatie dat logistieke systemen vandaag geen eenduidig geordende structuur hebben maar algemene netwerken van organisaties omvatten; retourstromen moeten dan ook niet ge- ??_soleerd worden bekeken maar als onderdeel van een groter logistiek geheel; _ retourstromen hebben betrekking op secundaire goederen waarvan het oorspronkelijk gebruik is afgesloten of onmogelijk geworden; _ het begrip retourlogistiek drukt het perspectief van de ontvanger uit en heeft daarmee betrekking op inkomende goederenstromen. Dit proefschrift richt zich op besluitvorming in de retourlogistiek. In de traditionele `voorwaartse' logistiek zijn kwantitatieve modellen een krachtig hulpmiddel gebleken voor het ondersteunen van beslissingen. Voor veel beslissingsproblemen zijn standaardmodellen ontwikkeld zoals locatie-modellen, voorraad-modellen en routeringsmodellen, die algemeen geaccepteerd en veelvuldig toegepast zijn. Gezien de korte historie van het gebied ontbreken dergelijke standaardmodellen voor de retourlogistiek nog en is het nog niet duidelijk of traditionele modellen voldoende exibel en robuust zijn voor toepassingen in de retourlogistiek. Terwijl het aantal individuele bijdragen op dit gebied de laatste jaren sterk is toegenomen is er nog geen overkoepelende algemene visie bereikt. De tijd lijkt daarom nu rijp voor een systematische analyse van besluitvorming in de retourlogistiek. Dit proefschrift heeft als doel bij te dragen tot een dergelijke algemene visie. Als basis voor deze analyse gaan wij uit van een reeks case studies. In de recente literatuur worden veel voorbeelden besproken die inzicht geven in de huidige praktijksituatie omtrent retourlogistiek. Daarnaast steunt dit proefschrift op directe ervaringen uit een praktijkcase over retourlogistiek bij IBM. Door het naast elkaar leggen van deze voorbeelden worden karakteristieken duidelijk van kwesties in de retourlogistiek en kunnen deze worden geconfronteerd met meer traditionele logistieke situaties. Uitgaande van deze vergelijking wordt dan een vertaalslag gemaakt naar kwantitatieve modellen. Op deze manier probeert dit proefschrift bij te dragen aan het beantwoorden van de volgende onderzoeksvragen. Welke logistieke kwesties doen zich voor bij het managen van retourstromen? Om deze vraag te beantwoorden zijn talrijke casestudies besproken. We hebben gezien dat goederenretourstromen in het algemeen inderdaad door de ontvanger gemanaged worden en dat retourlogistiek daarom een vorm van inkomende logistiek betreft. De algemene logistieke taak waarmee bedrijven in deze context geconfronteerd zijn is het overbruggen van de kloof tussen een voormalige eigenaar, die zich van een product ontdoet en een nieuwe toekomstige eigenaar. Het ruimtelijk aspect van deze kloof leidt tot distributie-vraagstellingen in de retourlogistiek. We hebben gezien dat zich veel standaard logistieke taken zoals transport-planning en voertuig-routering ook in een retourlogistieke context voordoen. In het bijzonder is het ontwerp van logistieke netwerken een belangrijke kwestie gebleken. Bedrijven moeten beslissingen nemen met betrekking tot geschikte locaties voor het inzamelen, inspecteren en bewerken van geretourneerde goederen. Daarnaast moeten afwegingen worden gemaakt tussen het consolideren en het separeren van de ontstane goederenstromen. Het temporeel aspect van retourlogistiek heeft betrekking op voorraad-management vraagstellingen. Dit betreft in eerste instantie de timing van het bewerken van de geretourneerde goederen teneinde deze te kunnen hergebruiken. Wij hebben gezien dat bedrijven beslissingen moeten nemen met betrekking tot wanneer de benodigde inspectie, disassemblage of reparatie{activiteiten worden uitgevoerd om een goede balans te realiseren tussen productiekosten en service naar de klant. In het bijzonder moeten afwegingen worden gemaakt tussen vraag{ en aanbod{gedreven activiteiten. Wat zijn de verschillen tussen retourlogistiek en traditionele `voorwaartse' logistiek? Uit de gepresenteerde analyse blijkt dat het verschil tussen voorwaartse logistiek en retourlogistiek niet zozeer een kwestie van de `richting' is. De verschillen tussen individuele voorwaartse en achterwaartse stromen, tussen distributie en collectie, tussen assemblage en disassemblage lijken in het algemeen nogal klein en leiden niet tot essentieel andere logistieke beslissingsproblemen. Wat retourlogistiek w_el anders maakt is de interactie tussen voorwaartse en achterwaartse stromen. We hebben gezien dat retourstromen voor bedrijven in veel gevallen opvolgende voorwaartse stromen veroorzaken. Daarom moet bij de logistieke co??ordinatie rekening worden gehouden met marktfactoren zowel aan de vraag als aan de aanbod kant. In de traditionele theorie stuurt de vraag van de klant de gehele logistieke keten aan. Inkomende stromen worden gezien als endogene variabelen waarover iedere partij op basis van haar behoefte beslist. In de context van retourlogistiek zijn de randvoorwaarden aan de aanbod kant echter veel restrictiever. In de huidige situatie zijn timing, kwantiteit en kwaliteit van retourstromen voor een groot deel exogeen gegeven en zijn ze vaak zelfs moeilijk te voorspellen. Dit is het meest duidelijk in het geval van wettelijke terugname-verplichtingen. Maar ook puur economisch gedreven retourstromen stellen een veel minder homogene resource voor dan conventionele grondsto_en of hal_abrikaten. Deze argumentatie steunt de vaak gehoorde stelling dat retourlogistiek gekenmerkt wordt door een hoog niveau van onzekerheid. Inderdaad blijkt gebrek aan informatie met betrekking tot diverse aspecten van retourstromen een van de moeilijkheden waarmee bedrijven worstelen in hun omgang met retourlogistiek. Onzekerheid is echter maar _e_en aspect van een dieperliggend verschijnsel. Ook al waren retourstromen van tevoren perfect bekend dan nog kunnen zich problemen voordoen als gevolg van een onbalans tussen aanvoer en afname. Daarom concluderen wij in een wijder perspectief dat het een gebrek aan controle is dat retourlogistiek extra moeilijk maakt. Voor een deel zijn deze karakteristieken zeker het gevolg van het gebrek aan ervaring op het vrij recente gebied van retourlogistiek, waardoor veel bedrijven een nogal reactieve aanpak volgen. Naar mate het belang van retourstromen verder toeneemt valt te verwachten dat bedrijven naar een actievere rol gaan streven in het managen van hun goederenretouren. In het bijzonder zouden recente ontwikkelingen in de elektronische informatie-technologie kunnen worden gebruikt voor het verzamelen van gedetailleerde informatie over retourstromen in een vroeg stadium van het proces om op deze manier onzekerheid te verminderen. Dit zou wederom de basis kunnen vormen voor een geavanceerdere besturing van retourstromen, warbij men ernaar streeft actief het resource-potentieel van goederenretouren te controleren. Aangezien retourstromen per de_nitie afgeleiden zijn van eerdere business processen is echter te verwachten dat er enige spanning tussen aanvoer een afname zal blijven bestaan in de retourlogistiek. Hoe kunnen de karakteristieken van de retourlogistiek adequaat worden ingebed in kwantitatieve modellen voor beslissingsondersteuning? Er zijn in dit proefschrift meerdere voorbeelden gegeven die laten zien hoe traditionele logistieke modellen kunnen worden aangepast voor de context van retourlogistiek. De bovenstaande argumenten geven aan dat beslissingen niet gebaseerd moeten zijn enkel op retourstromen maar dat een wijder perspectief vereist is dat rekening houdt met de overkoepelende logistieke context. In deze zin past retourlogistiek goed in de recente ontwikkelingen omtrent integraal ketenbeheer. Het gebrek aan controle in de retourlogistiek komt in de kwantitatieve modellen terug in de vorm van bijkomende restricties. De inherente onzekerheid kan een argument zijn voor het gebruik van stochastische modellen. Het blijkt echter dat de invloed van stochastische variaties op de oplossing van de relevante logistieke problemen sterk afhangt van de context. Daarom kunnen eenvoudigere deterministische aanpakken soms de voorkeur verdienen. In dit proefschrift is met name aandacht besteed aan twee typen modellen, te weten locatie{modellen en voorraad-modellen. Voor beide soorten zijn algemene model-kaders voorgesteld. In het eerste geval is aangegeven hoe traditionele warehouselocatie- modellen kunnen worden gemodi_ceerd. In het bijzonder is gebleken dat stochastische variaties in de omvang van de retourstromen vaak een geringe invloed hebben op dit strategisch niveau. Daarnaast is aangegeven onder welke condities het opzetten van het gehele netwerk kan worden opgesplitst in twee separate problemen die betrekking hebben op voorwaartse dan wel achterwaartse stromen. In de voorraad-modellen is aangegeven dat exogene inkomende goederenstromen een verlies aan monotoniciteit tot gevolg hebben in de wiskundige formuleringen. Dit maakt de analyse moeilijker. Een ander verschil met traditionele modellen betreft de keuzemogelijkheid uit alternatieve aanvoerbronnen. We hebben echter gezien dat voorraad-modellen met retourstromen onder bepaalde condities getransformeerd kunnen worden in equivalente standaard modellen. De onafhankelijkheid van aanvoer en afname speelt een centrale rol in deze context. Daarnaast is gebleken dat stochastische variaties in de retourstromen op dit operationele niveau wel degelijk van invloed zijn en daarom expliciet gemodelleerd dienen te worden om tot de juiste beslissingen te komen. Ook na het afronden van deze analyse blijven er ruim aspecten van retourlogistiek die verdere aandacht in het onderzoek verdienen. In het bijzonder lijkt de overgang naar een actief retourmanagement veel uitdagingen te bieden. Daarnaast is er een grote behoefde een verdere gedetailleerde case studies. Dit proefschrift is bedoeld als een bijdrage om verdere ontwikkelingen op het gebied van retourlogistiek aan te moedigen.