Localized Prostate Cancer and Quality of Life: Screening, treatment and methodological issues

In Western countries prostate cancer is the most prevalent malignancy in males. In its early stage prostate cancer usually does not cause any pain or other symptoms. It can be detected early by testing for prostate-specific antigen (PSA). Since the 1980s the PSA-test has been applied at a large scale, resulting in an increased prevalence of prostate cancer. Overdiagnosis, defined as the detection and subsequent treatment of prostate cancer through PSA-testing that otherwise would not have been diagnosed within the patients’ lifetime, is considered a major potential drawback of PSA-testing. The increase in the number of men being diagnosed with prostate cancer – especially in its early stage – and subsequently receiving primary treatment is associated with a proportional rise in the prevalence of side effects. Side-effects mainly concern erectile and urinary dysfunction after radical prostatectomy, and erectile and bowel dysfunction after external radiotherapy. This thesis focuses on the effects of prostate cancer diagnosis and primary treatment on quality of life of patients. ‘Quality of life’ (QoL) will be restricted to ‘health-related quality of life’ or ‘health status’, defined as quality of life relating to disease and/or treatment.

In westerse landen is prostaatkanker de meest prevalente maligniteit (vorm van kanker) onder mannen. In een vroeg stadium veroorzaakt prostaatkanker normaal gesproken geen pijn of enig ander symptoom. Het kan vroeg ontdekt worden door te testen op prostaat-specifiek antigeen (PSA). Sinds de jaren tachtig van de vorige eeuw wordt de PSA-test op grote schaal toegepast, hetgeen resulteerde in een toegenomen prevalentie van prostaatkanker. Overdiagnose, gedefinieerd als de ontdekking en daaropvolgende behandeling van prostaatkanker middels de PSA-test die anders niet gediagnosticeerd zou zijn tijdens het leven van de patiënt, wordt als een belangrijk potentieel nadeel van de PSA-test beschouwd. De toename in het aantal mannen dat in een vroeg stadium van prostaatkanker wordt gediagnosticeerd en vervolgens primarie behandeling ondergaat, gaat gepaard aan een toename in de prevalentie van bijeffecten van die behandeling. Bijeffecten betreffen met name erectiestoornissen en plasklachten na radicale prostatectomie (operatie), en erectiestoornissen en darmproblemen na externe radiotherapie. Dit proefschrift richt zich op de effecten van prostaatkankerdiagnose en primaire behandeling op de kwaliteit van leven van patiënten. In dit proefschrift beperkt ‘kwaliteit van leven’ (KvL) zich tot ‘gezondheidsgerelateerde kwaliteit van leven’ oftewel ‘gezondheidstoestand’, gedefinieerd als kwaliteit van leven in relatie tot ziekte en/of behandeling.