Opleiding als scheidslijn: van oude en nieuwe maatschappelijke breukvlakken

Rede, uitgesproken bij de aanvaarding van het ambt van bijzonder hoogleraar in het kader van de prof.dr. J.A.A. van Doorn leerstoel aan de Faculteit der Sociale Wetenschappen Erasmus Universiteit Rotterdam, op 21 juni 2012. Opleiding vormt in ons land een belangrijke maatschappelijke scheids lijn. De stuwende kracht hierachter is de enorme groei van het aantal hoger opgeleiden. Zij hebben vooral andere hoogopgeleiden als vrienden en partners. Hoger en lager opgeleiden leven in gescheiden werelden, verschillen sterk in welvaart en welbevinden, en verschillen van mening over nieuwe sociaal-culturele issues, zoals immigratie, integratie en Europeanisering. De tegenstelling is het sterkst onder onkerkelijken. Die sociaal-culturele scheidslijn is tegen woordig ook zichtbaar in het politieke landschap, met sociaal-liberale, pro-Europese partijen als D66 en GroenLinks aan de ene, en Eurosceptische en nationalistische partijen, zoals de SP en PVV, aan de andere kant. Daarmee zijn de contouren zichtbaar van een maat schap pelijk breuk vlak tussen hoger en lager opgeleiden. Dit opleidings breukvlak is vooralsnog onuitgesproken, burgers organiseren zich niet expliciet naar opleidingsniveau, zoals ze dat wel doen naar religie, regio of etniciteit.